و لغوى هم بر آنها نوشتهاند « 1 » . نصوصى هم كه از ايندو كتاب منتشر شده با يكديگر مختلف و تركيب عبارات هم در همهء آنها غالبا آشفته است ، بهطورىكه استخراج معنى مقصود بسا دشوار مىگردد . اختلافى هم كه در ترجمههاى اين كتابها ديده مىشود نيز ناشى از همين است .
از جمله اسنادى كه درباره معتقدات دينى اين جماعت مورد توجه و قابل اعتماد شناخته شده ، يكى عريضهاى است كه در سال 1211 هجرى قمرى شيوخ و بزرگان اين طايفه به دولت عثمانى نوشته و در آنجا با شرح معتقدات خود و اينكه آن معتقدات با خدمت سربازى ناسازگار است تقاضاى معافيت از آن خدمت را نمودهاند ، و ديگر همين كتابى است كه قسمتى از مطالب آنكه مربوط به كيش و آيين و آداب و رسوم اين فرقه است در اين مقال خلاصه مىشود .
اين كتاب را يكى از امراى يزيدىها در سنجار كه مقر امارات آنها است نوشته و آن در سه بخش است و شامل اطلاعاتى مفيد درباره معتقدات مذهبى و آيين و رسوم اجتماعى و بعضى وقايع تاريخى مربوط به آنها و سرگذشت يكى از امراى معاصر آنها است . كتاب به عربى نوشته شده و هرچند خالى از ضعف
هامش
( 1 ) . در اين مورد مراجعه شود به نوشتهءIsya Josephبا عنوانYezidi Textsدر مجلهء امريكايى زبانها و ادبيات سامى‹ ‹ A . J . S . L › ›، مجلد 25 ، ص 118 - 133 « نص عربى و ترجمه انگليسى ) . و همچنين به ملحقاتBrowneبه كتاب آقاىParryبه نامSix Months in a Syrian Monastery، ص 374 - 380 « ترجمهء انگليسى » . و به مقالهءNauدر مجلهء شرق مسيحى‹ ‹ R , Q , C , › ›مجلد 20 ص 156 - 162 « ترجمه فرانسوى » . متن كردى اين كتاب را با ترجمهء فرانسوى آن مرحوم انستانس الكرملى در مجلهءAntropos، مجلد 6 ، ص 1 - 39 و هردو متن كردى و عربى آن را آقاىBittnerدر يادداشتهاى آكادمى علوم وين درK . A . W . N .، مجلد 55 ، جزء 4 ، ص - 12 به بعد ، و ج 5 ، 1913 ، و همچنين قطعاتى از متن عربى كتاب جلوه را آقاى عبد الرزاق الحسنى در كتابى به نام « عبدة الشيطان » « شيطانپرستان ) چاپ صيدا ، 1350 هجرى ، ص 46 - 49 منتشر ساختهاند . و آقاى فورلانىFurlaniنيز هر دو كتاب را به زبان ايتاليايى ترجمه كرده و در كتابى به نامTesti Religiosidei Yezidi، ص 71 - 91 درج نموده و ترجمه خود را هم با تعليقات و شرحهاى مهمى همراه ساخته است . قطعاتى از كتاب رش نيز به وسيلهء نويسندهء كرد دكتر بدرخان به فرانسه ترجمه و با تعليقاتى در مجلهء « هاوار » چاپ دمشق ، 1932 - 1933 ، شماره 14 - 16 منتشر شده است .