گفتار دوم دبيران ديوان و روش گزينش و آموزش ايشان
راه و رسم ايرانيان در گزينش دبيران * دبيران چه چيزها مىآموختند * خط * گفتهء ابن مقفّع * روايت حمزهء اصفهانى * روايت مسعودى * بلاغت فارسى * كتاب كاروند * تكههايى از يكى از تاجنامههاى ساسانى * سخنى از جمشيد * معيارهايى براى بلاغت * فرهنگ دبيران
راه و رسم ايرانيان در گزينش دبيران
دانش و بصيرتى كه براى ادارهء امور ديوانها و نوشتن نامهها و اسناد مختلف در موضوعهاى گوناگون ضرورى بود ، رفتهرفته كار دبيرى را به آن پايه از اهميت و اعتبار رسانيد كه در دوران ساسانى نه تنها طبقهء دبيران از طبقات ممتاز و از بزرگان كشور به حساب آمدند ، بلكه يكى از اركان مهم دولت و عامل مؤثرى در ادارهء امور مملكت به شمار مىرفتند . « 1 » در
هامش
( 1 ) . كريستنسن مقام دبيران را در دولت ساسانى بدينگونه وصف كرده است :
« دبيران سياستمداران حقيقى بشمار مىرفتند ، همه قسم اسناد را ترتيب مىدادند و مكاتبات دولت را در دست مىگرفتند . فرمانهاى سلطنتى را انشاء و ثبت مىكردند و جزء جمع هزينهها -