گفتار پانزدهم مكاتبات و رسائل
نامهها * نامهء تنسر * چند نامهء ديگر كه مسعودى و طبرى ذكر كردهاند * توقيعات * امثال * خطابهها * خطبهء منوچهر * و مكايدهم فى حروبهم
نامهها
از اينكه مسعودى مكاتبات و رسائل را زير دو عنوان و جدا از يكديگر ذكر كرده چنين برمىآيد كه اين دو عنوان در عربى به دو دسته از نوشتههاى پارسى داده شده كه در اصل عنوانهاى مختلفى داشتهاند .
عنوانهايى كه امروز راهى به دانستن آنها نيست و به همين جهت همهء آنها نوشتههايى كه ترجمه عربى آنها با عنوان كتاب ( نامه ) يا رساله آمده در يك جا ذكر مىشود . ظاهرا مراد ابن المدبّر هم از رسائل كه در ضمن آثار فرس ياد كرده همهء اينها است .
چنان كه از نام يا آثارى كه از اين نامهها در مآخذ تاريخى و ادبى اسلامى باقى مانده برمىآيد در قرنهاى نخستين اسلامى شمار نسبتا زيادى از آنها در دسترس دبيران ديوان قرار داشته است ، شايد زيادتر از آن مقدار كه نام و اثرى از آنها در مؤلفات قرن سوم به بعد باقى ماند .
بعضى از اين نامهها از دورانى قديمتر از دوران ساسانى روايت مىشده ،