واقع در شرق « الريع الخالى » مىشد و همچنين عمان و يمن و حجاز ، همه در قلمرو همين نيمروز اسپهبد قرار داشت .
هريك از اين بخشهاى چهارگانهء اصلى به بخشهاى كوچكترى تقسيم مىشدند كه فرمانرواى هريك از آنها را معمولا مرزبان مىخواندهاند . در قلمرو اسپهبد نيمروز هم ذكرى از چند مرزبان ايرانى به مناسبتهاى مختلف در تاريخهاى اسلامى آمده است .
حمزهء اصفهانى نام شانزده تن از مرزبانان را كه از قديم و در زمانهاى مختلف از سوى ايران بر مناطقى از عربستان گمارده شده بودهاند ياد كرده كه هشت تن آنها از فرمانروايان ايرانى يمن بودهاند و هشت تن ديگر از مرزبانان ساير مناطق عربستان . « 1 »
هامش
( 1 ) . سنى ملوك الارض و الانبياء ، بيروت ، دار مكتبة الحياة ، ص 115 - 116 . نام اين هشت تن كه در مناطقى از عربستان به جز يمن فرمان مىراندهاند در كتاب حمزه بدينگونه آمده :
1 - سخت : كه حمزه دربارهء او گويد : « وى زمانى دراز بر سرزمين كنده و حضر موت و توابع آنها فرمان مىرانده و نمىدانم كه در چه زمان و در عهد كدام پادشاه بوده » ، ( بلاذرى نام مرزبان ايران را در هجر مركز بحرين سيبخت نوشته . كه نزديك به اين نام است . فتوح البلدان ، ص 95 ) .
2 - سنداد : وى جانشين سخت است و اقامت او در ريف به درازا كشيد تا جايى كه در آنجا بناهائى هم بساخت و قصر ذى الشرفات را كه شاعر در اين بيت :اصل الخورنق و السدير و بارق * و القصر ذى الشرفات من سنداتنام برده از بناهاى او است .
3 - هامرز : كه در جنگ ذوقار فرمانده سپاه خسرو پرويز بوده .
4 - فنابرزين : كه تمام حاشيهء صحرا مجاور آباديهاى عراق از حد حيره تا حدود بحرين در قلمرو حكومت او بوده و اعراب او را خنابرزين مىگفتهاند .
5 - ساسان پسر روزبه كه در روزگار قديم از سوى برخى از پادشاهان بر اعراب تغلب و مضر و عمان و يثرب و تهامه حكومت يافته بود و حاكم افريقا و حاكم نوبه هم به او خراج مىپرداختهاند .
6 - روزبه پسر ساسان كه مدت درازى در ميان اعراب زيست .
7 - انوشزاد پسر گشنسب بنده ( جشنشيبده ) كه در روزگار خسرو انوشروان و چندى در زمان -