خلافت امويان و حكومت شام را درهم نورديدند و خلافت عباسى را در همان مركز ديرينهى فرمانروائى ايران يعنى سرزمين سورستان يا دل ايرانشهر بنياد نهادند و پايتخت آن را هم در بغداد در جوار پايتخت شاهان ساسانى برآوردند .
بابك و سان و رژهء اسواران در دوران انوشروان
از دوران انوشيروان مىتوان آگاهى بيشترى از اين اسواران و توجه و اهتمامى كه شاهان ساسانى به امور آنها داشتهاند در تاريخها يافت . به نوشتهء دينورى وقتى انوشروان خواست كه در امر سپاه دقت و مراقبت بيشترى به عمل آورد يكى از دبيران كارآمد خود را به نام بابك پسر نهروان به دبيرى ديوان سپاه برگماشت و منظور خود را با او در ميان گذاشت . بابك نخستين گام را در اين راه اين دانست كه براى آگاهى از وضع سپاه هرچهار ماه يكبار از آنها سان ببيند تا اگر نقص و نارسائى در آنها باشد آشكار گردد كه به رفع آن بپردازد . و چون شاه هم با آن موافقت كرد او همچنان كرد و نخستين سان و رژه را در دوران سرپرستى خود ترتيب داد .
دينورى اينسان و رژه را كموبيش وصف كرده خلاصهى آن اينكه بابك دستور داد تا در ميدانى كه مىبايستى سان و رژه سپاهيان در آن برگزار شود تختى برپا دارند و آن را با فرشهاى فاخر بپوشانند . و چون در نخستين روزى كه براى اين مهم بر تخت نشست و سان سپاهيان آغاز شد ، انوشروان را در ردهء اسواران كه در حضور او ( - يعنى بابك ) رژه مىرفتند نديد آن روز سان و رژه را تعطيل كرد و چون روز بعد هم به همان منوال گذشت و آن را هم ناتمام گذاشت در روز سوم منادى او ندا درداد كه اين وظيفهاى است كه هيچيك از اسواران را نشايد كه از آن غافل ماند ، اگرچه از نعمت تاجوتخت هم برخوردار باشد ، و چون انوشروان آن را شنيد روز بعد او هم در آن مراسم شركت كرد و همراه ديگر اسواران از برابر بابك به شرحى كه در تاريخها آمده رژه رفت . « 1 »
هامش
( 1 ) . دينورى ( ابو حنيفه ) ، الاخبار الطوال ، ص 72 - 73