« نوروزنا كل يوم » « 1 » و برخى گفتهاند كه آن در جشن مهرگان بود و حضرت فرمود « مهر جو نا كل يوم » « 2 » . و ابو حنيفه و اولاد او هم با شيعه در همهء معتقداتشان دربارهء على همداستان نبودند .
ياقوت دربارهء دو قوم در كرمان كه به نامهاى القفص و البلوض ( - كرج و بلوچ ) خوانده گويد : « در مساكن ايشان نه آتشكدهاى ديده مىشود نه معبد يهوديان و نه كليساى مسيحيان و نه مسجد مسلمانان ، مگر آنچه شايد مجاهدان مسلمان براى آنها ساخته باشند . و آنها نه در پيش از اسلام و نه در اسلام ، دينى كه بدان پاىبند باشند و به ديگران بياموزند نداشتهاند ولى باوجود اين باز از ميان همهء مردم على بن ابى طالب را بزرگ مىدارند آن هم نه از نظر عقيدهء دينى بلكه به سبب آنچه با فطرت ايشان عجين شده كه مقام وى را بزرگ شمارند و چون وصف او بشنوند چهرهشان شكفته مىشود . « 3 »
* * *
الگوهايى كه مىبايستى معرّف اسلام مىبودند ولى نبودند
براى اينكه تا حدى به علل و اسباب اين دلبستگى پى ببريم شايد لازم باشد كه كمى به گذشته برگرديم و به شناسائى كسانى بپردازيم كه پيش از على ( ع ) همچون الگوئى از مسلمانان در اين منطقه خودى نشان دادند ، تا با مقايسهء با آنها بتوان بهتر به آن دلبستگى و همچنين به ريشههاى اصلى اسلام ايرانى پى برد .
ايرانيان اين منطقه چه آنها كه در اصل در اينجا سكونت داشتند و چه آنها كه از جاهاى دگير پس از مسلمان شدن در اين منطقه سكونت يافتند هرچند اجمالا در زمرهء مسلمانان درآمده بودند ولى هنوز جز نام اسلام چيزى از اين دين نشنيده و اسلام را به درستى نشناخته بودند و مىبايستى معرفت آنان به اين دين جديد از روى رفتار و كردار سرداران و كارگزارانى كه از مدينه مقر خلافت
هامش
( 1 ) . يعنى هرروز ما را نوروز گردانيد .
( 2 ) . يعنى هرروز ما را مهرگان گردانيد .
( 3 ) . ياقوت ، معجم البلدان .