دربارهء قصاص پسر خليفه
در رويداد كشته شدن خليفه عمر به دست ابو لؤلؤه ( - فيروز ) هنگامى كه عبيد إله پسر عمر ، هرمزان فرمانرواى سابق خوزستان و لرستان را كه اكنون در زمرهء مسلمانان درآمده و در مدينه مىزيسته و از مشاوران عمر مىبوده است ، به گمان همدستى با قاتل پدرش غافلگير نموده و از پشت به او حمله كرده و او را كشته است . با آنكه هيچيك از صحابهء پيغمبر و حتى خود عثمان خليفهء وقت هم آن تهمت را بر هرمزان وارد نمىدانسته و او را بىگناه مىشمرده و عمل عبيد إله را بهعنوان قتل عمد يك مسلمان محكوم مىساختند ، و با اينكه حكم اسلام در اين مورد صريح و روشن بوده يعنى قصاص ، ولى نه خليفه و نه هيچيك از صحابه را ياراى آن نبوده كه به اجراى حكم اسلام يعنى قصاص دربارهء پسر خليفهء عربى به خونبهاى يك مسلمان غير عربى رأى بدهد ، و بدين سبب خليفه پسر عمر را بخشيده و كسى هم از صحابه به او اعتراضى نكرده ولى در اين قضيه تنها على بوده است كه چون اجراى حكم اسلام را معطّل ديده خطاب به عثمان با اشاره به عبيد إله بن عمر گفته است : اين فاسق را به خونخواهى هرمزان بكش كه با كشتن مسلمانى بىگناه مرتكب گناهى عظيم شده . و به عبيد إله هم گفته : اى فاسق اگر روزى بر تو دست يافتم تو را به خونخواهى هرمزان خواهم كشت « 1 » . و پيوسته عثمان را در بخشيدن عبيد إله سرزنش مىكرد و عبيد إله هم از بيم آنكه اگر على بر او دست يابد او را به كيفر خواهد رسانيد پس از جنگ جمل به معاويه پيوست « 2 » .
هامش
( 1 ) . براى آگاهى بيشتر نگاه كنيد به بلاذرى فتوح البلدان ص 380 و 381 . و انساب الاشراف ج 5 ص 24 چاپ 1936 به تصحيحS . D . F goitein( 2 ) . دينورى ، الاخبار الطوال ، ص 161