چماقى به دست به ميان زخميان و كشتهگان رفتهاند ، زخميان خودى را آب داده و زخميان دشمن را با چماق كشتهاند . « 1 » امّ كثير اين را هم نگفته نگذارده كه آنها فرزندان نورس خود را هم براى كمك با خود بردهاند ، شايد براى اينكه اينكار را به آنها هم ياد بدهند .
گرايشهاى خاص خليفه عمر در موضوع عرب و اسلام
يكى ديگر از نخستين كارهاى عمر كه آن هم در اين مورد درخور تأمّل مىنمايد كوچاندن مسيحيان نجران بود از يمن به كوفه و شام . به نوشتهء طبرى از نخستين كارهاى عمر پس از نشستن به خلافت ، اوّل اعزام ابى عبيده بود به سوى عراق به كمك مثنّى - كه ذكر آن گذشت - « 2 » و پس از آن اعزام يعلى بن اميّة بود به يمن كه به او دستور كوچاندن مردم نجران را به كوفه داده بود . به گفتهء طبرى عمر به استناد وصيّت رسول اللّه ( ص ) در بيماريش و همچنين وصيّت ابو بكر در بيماريش كه در سرزمين عرب « ارض العرب » جز يك دين باقى نماند به اين كار دست زد . « 3 » ولى بلاذرى اين مطلب را كه پيغمبر ( ص ) در مرض موت فرموده كه « لا يبقينّ دينان فى ارض العرب » از عمر بن عبد العزيز خليفهء اموى روايت كرده « 4 » نه از عمر بن الخطاب ، و در عمل خليفه در كوچاندن نجرانيان نامى از وصيّت پيغمبر نبرده « 5 » و از پيماننامهها و نوشتههائى هم كه همين نجرانيان كوفه درپى اختلافاتشان با دهقانان كوفه به نمايندهء خليفه عثمان ابراز داشتند ، و از آن جمله نوشتهاى بوده از خليفه ابو بكر در تجديد پيمانى كه آنها از پيغمبر ( ص ) در دست داشتند جز اين برنمىآيد كه اين كار به ارادهء خود عمر صورت پذيرفته . و هنگامى هم كه در دوران خلافت على ( ع ) در كوفه اين نجرانيان از آن حضرت تقاضا كردند كه
هامش
( 1 ) . طبرى 1 / 2363 .
( 2 ) . جلد اول ، گفتار نهم .
( 3 ) . طبرى 1 / 2162 .
( 4 ) . بلاذرى ، فتوح ، ص 79 .
( 5 ) . بلاذرى ، فتوح ، ص 78 .