درياى قلزم از مغرب تا مشرق و اين قوم بجاويان در آن بيابان باشند مردمى بد نباشند و دزدى و غارت نكنند به كارهاى خود مشغول باشند و مسلمانان و غير هم كودكان ايشان بدزدند و به شهرهاى اسلام برند و بفروشند . « 1 »
بنابر آنچه گذشت مىتوان وضع بازرگانى ايرانيان را در درياى سرخ بدينگونه توصيف نمود كه بازرگانان ايرانى در جده در محاذات اين بندر در آن سوى درياى سرخ اين سواكن را كه در نزديكى بندر افريقائى عيذاب بوده براى تجارت افريقائى خود برگزيده بودهاند و كشتيهائى كه از جده حركت مىكردهاند نخست در آنجا لنگر مىانداختهاند و از آنجا كالاهاى افريقائى را هم حمل مىكردهاند به بندر جده يا به جاهاى ديگر مىرفتهاند . كالاهاى افريقائى كه در همهجا طالبان بسيار داشته متعدد بوده ولى به نظر مىرسد كه مهمترين كالائى كه از اين بندر حمل مىشده طلا و زمرد بوده كه در همه مآخذ ذكر آنها هست .
هامش
( 1 ) . سفرنامه ، ص 83 .