كالاهائى كه در عدن معامله مىشده همه نوع كالاهائى بوده كه به عمان صادر مىشده و ما در آنجا ياد كرديم به علاوه كالاهائى كه اختصاص بدانجا داشته و آن عبارت بوده از عنبر و شرب ( كه ظاهرا نوعى رنگ بوده ) و سپرهائى كه از چرم ضخيم و يكدست بوده بىآنكه در آنها چوب يا چيز ديگرى به كار رفته باشد و بردگان حبشى و خدمتكاران و پوست پلنگ و بسيارى كالاهاى ديگر كه به گفتهء مقدسى اگر همهء آنها را مىنوشت كتابش به درازا مىكشيد . « 1 »
عدن را معمولا عدن ابين مىگويند . ابين كه عدن را بدان منسوب مىدارند محلى بوده نزديك عدن كه تأمينكنندهء نيازهاى غذائى اين شهر بوده زيرا عدن صرفا يك بندر تجارتى بوده و فاقد كشتزارها و باغها و ساير مراكز كشاورزى ، و همهء اينها از ابين تأمين مىشده اين را هم مقدسى كه به آن منطقه خبير و بينا است ذكر كرده گويد ابين قديمتر از عدن است و عدن را از آنرو بدانجا منسوب مىدارند كه گندم و ميوهجات و سبزيجات عدن همه از آنجا است كه روستاها و مزارع بسيار دارد . « 2 »
سواكن
يكى ديگر از مراكز بازرگانى ايرانيان در درياى سرخ محلى بوده است در كنارههاى غربى درياى سرخ در سواحل افريقا به نام سواكن كه گرچه بايد آن را در موضوع بازرگانى و دريانوردى ايرانيان در سواحل افريقا مورد مطالعه قرار داد نه در اينجا كه موضوع سخن مراكز بازرگانى ايران در سواحل شبهجزيرهء عربستان است ولى چون اين مركز افريقائى با بندر جده در ارتباط نزديك بوده و ظاهرا وابسته به آن شمرده مىشده ازاينرو شايد مفيد باشد كه بهعنوان مكمل بندر جده يادى از آن بشود .
سواكن در حال حاضر يك شهرك ساحلى كشور سودان در كنارهء درياى
هامش
( 1 ) . احسن التقاسيم ، 97 .
( 2 ) . احسن التقاسيم ، 85 .