و گنجينهء مغرب و معدن تجارتها و داراى كاخهاى بسيار است . بر هركس وارد آنجا شود فرخنده و براى كسى كه ساكن آنجا باشد مالآور ( جالب ثروت ) است با مسجدهاى نيكو و روزيهاى گشاده و خلقوخوى پاك و نعمتهاى آشكار و آن را كوهى احاطه كرده است كه به دريا مىپيوندد و آن كوه را از پشت زبانهاى از دريا دور مىزند ، بهگونهاى كه نمىتوان به عدن وارد شد مگر اينكه در آن زبانه وارد شوند و به آن كوه برسند . در وسط آن كوه راه شگفتآورى در سنگ خارا كنده و بر آن دروازهاى آهنين نهادهاند و از سوى دريا از كوه تا كوه ديوارى برآورده و در آن پنج دروازه تعبيه كردهاند » . « 1 »
ايرانيان در عدن
تا زمان مقدسى هنوز اكثريت مردم عدن ايرانيان بودهاند و گرچه در اين زمان به زبان عربى سخن مىگفتهاند « 2 » ولى هنوز آداب و رسوم و سنتهاى ايرانى را هم در كنار سنتهاى اسلامى زنده نگه داشتهاند از جمله مشاهدات مقدسى در عدن كه قابل ذكر دانسته آيين جشنهاى آنجا بوده كه دو تا از آنها را ذكر كرده يكى جشن رمضان و ديگرى جشن نوروز . در جشن نوروز رسمى را ذكر مىكند كه صورت تحريفشدهء آن امروز هم در ايران در آئين حاجى فيروز ديده مىشود . گويد رسمشان چنين است كه در ايام نوروز قبههائى درست مىكنند و آنها را همراه با نواختن طبلها به نزد بازرگانان و مباشران مىگردانند و از اين راه مال بسيارى جمع مىكنند « 3 » .
مسلم است كه باعث دلبستگى ايرانيان به اقامت و كسب و كار در اينگونه مراكز دريائى از روزگاران قديم سود فراوانى بوده كه تجارت در اين بندرها و سفرهاى بازرگانى به سرزمينهاى اطراف و بخصوص سواحل افريقا و خريد و فروش در آنجاها به همراه داشته چيزىكه مردم حادثهجو و پر دل و جرأت را
هامش
( 1 ) . احسن التقاسيم ، 85 .
( 2 ) . احسن التقاسيم ، 96 .
( 3 ) . احسن التقاسيم ، 100 .