گفتار چهاردهم استان شادهرمز
تسوى بزرگ شاپور * تسوى نهر بوق * تسوى كلواذا و نهربين * تسوى گازر ( - جازر ) * تسوى كهن شهر ( - المدينة العتيقة ) * دو تسوى گازر و كهن شهر در كاوشهاى باستانشناسى * دو تسوى راذان بالا و راذان پايين .
استان شادهرمز « 1 » كه از دو رود دجله و تامرّا سيراب مىشده در جنوب استان شادفيروز كه ذكر آن گذشت گسترده بوده و قسمتهاى شرقى بغداد و تيسفون را شامل مىشده . حد شمالى آن سامرا و حد جنوبى آن رازان پايين در حومه مدائن بوده و به هفت تسو تقسيم مىشده ، به اين شرح :
تسوى بزرگ شاپور
اين تسو كه نام آن در عربى به صورت بزرجسابور تغيير يافته شرقىترين تسوهاى سورستان يا سواد بوده و علث حد شرقى سرزمين عراق در دورههاى
هامش
( 1 ) . در كتاب الخراج قدامه اين استان به نام شادقباد ذكر شده ( المسالك ، ص 235 ) و استان بعد كه ابن خردادبه آن را شادقباد ناميده به نام استان خسرو شادهرمز آمده ، و اين اختلاف تنها در نام استان است نه در تقسيمات و تعداد تسوها و نام آنها . ياقوت نيز آن را شادهرمز خوانده ( معجم البلدان 3 / 228 )