( نه به ذات آن ) ، و ملك قوامى ندارد جز به مالك ، لذا خدا قائم به تمام جهات و محيط به آنهاست ، در نتيجه هر كس به هر جهت متوجه شود بسوى خداى متعال متوجّه شده است ،
( فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ )
: ( پس بر هر طرف رو كنيد ، آنجا رو به خدا است ) ، يعنى به هر طرف متوجّه شويد و هر طرف كه عابدى متوجه آن گردد او را خواهد يافت ،
( إِنَّ اللَّهَ واسِعٌ عَلِيمٌ )
: ( همانا خدا وسعت دهنده و بسيار داناست ) چون او وسعت دهنده ملك است و بر همه جا احاطه دارد و به مقاصد شما آگاه و داناست و مانند بشر نيست كه توجّه به او ميسّر و تمام نميشود جز در يك جهت واحد .
[ آيهء ( 117 - 116 ) ردّ اعتقاد به فرزند داشتن خدا ]
( 116 )
( وَ قالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَداً )
: ( و گفتند خدا فرزندى گرفته است ) و ايشان يهود و نصارى بودند و اين سخن را براى بزرگداشت و احترام پيامبرشان نگفتند ، بلكه به قصد واقعى و جدّى چنين سخن سخيفى را مىگفتند ، لذا خدا سخن آنان را ردّ مىكند ( يهود عزير را و نصارى عيسى را پسر خدا مىدانستند ) ،
( سُبْحانَهُ بَلْ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ )
: ( منزّه است خدا ، بلكه آنچه در آسمانها و زمين است از آن اوست ) پس خداوند منزّه است از مثل داشتن ، چون فرزند مماثل و مانند پدرش است و خداوند براى خلق و ايجاد محتاج توسّل به اسباب نيست ، بلكه او چون قضا خود را بر چيزى براند ، همين كه بگويد بشو ، موجود مىشود و امر او تدريجى نيست ، پس خدا منزّه است از تمثّل و تدريج كه مناسب مقام فرزند گرفتن است و اين اباطيل به ساحت قدس او برازنده نيست ،
( كُلٌّ لَهُ قانِتُونَ )
: ( و همه فرمانبردار اويند ) يعنى همه او را عبادت مىكنند و در برابر او ذليل و ناچيز هستند .
( 117 )
( بَدِيعُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ )
: ( پديد آورندهء ( بدون الگوى ) آسمانها و زمين است ) بداعت چيزى يعنى بىمانندى آن ، البته مانندى كه ذهن آن را بشناسد ، و خدا خلق را آفريد بدون هيچ الگو و شبيهى كه قبل از آن موجود باشد ،
( وَ إِذا قَضى أَمْراً فَإِنَّما