حيوان ، دو ميش ، دو بز ، بگو آيا دو نر را حرام كرده يا دو مادّه و يا آنچه در رحم دو مادّه جاى گرفته ؟ اگر راست مىگوييد مرا بر اساس علم و مدرك خبر دهيد ) ، چهار پايانى كه آيهء قبل اجمالا ذكر فرموده بود در اينجا به طور تفصيل بيان مىكند و مراد تشديد توبيخ و ملامت آنهاست و زوج در اينجا به دو حيوان نر و ماده اطلاق مىشود و در اصل به معناى يكى است كه همراه جفت خود باشد و نيز بر عدد دو اطلاق مىگردد و انواع چهارپايان نامبرده شده چهار رأس هستند كه با جفتهايشان هشت رأس مىشوند ، ( 1 - ضأن ( ميش ) ( 2 - معز ( بز ) ( 3 - بقر ( گاو ) ( 4 - ابل ( شتر ) كه البته دو مورد اخير در آيه بعدى ذكر مىشود و معناى آيه اين است كه خداوند اين هشت زوج را آفريده ، بگو آيا خداوند نر اين انواع را حرام كرده يا مادهء آنها را يا آن بچههايى كه در شكم مادّه هاست ؟ اگر راست مىگوييد مرا به علم و مدرك صحيح از آن خبر دهيد ، اينها حلال است و شما بىدليل حلال خدا را حرام كردهايد .
( 144 )
( وَ مِنَ الْإِبِلِ اثْنَيْنِ وَ مِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِ قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الْأُنْثَيَيْنِ أَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ أَرْحامُ الْأُنْثَيَيْنِ أَمْ كُنْتُمْ شُهَداءَ إِذْ وَصَّاكُمُ اللَّهُ بِهذا فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللَّهِ كَذِباً لِيُضِلَّ النَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍ إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ )
: ( و دو شتر نر و مادّه و دو گاو نر و مادّه ، بگو آيا دو نر را حرام كرده يا دو مادّه را ، يا آنچه در رحم دو مادّه قرار گرفته ، مگر آن زمان كه خدا به اين حكم شما را سفارش مىكرد ، گواه بودهايد ؟ پس چه كسى ستمكارتر از كسى است كه به خدا نسبت دروغ مىدهد تا مردم را بدون علم گمراه كند ، خداوند مردم ستمكار را هدايت نمىكند ) ، همچنانكه در آيه قبل توضيح داديم ، مىفرمايد : كداميك از اين موارد حرام هستند ؟ و آنگاه مىفرمايد : آيا شما اين حكم را از طريق فكرتان تحصيل كردهايد ، يا به دليل عقلى و نقلى دست يافتهايد و يا از خود خدا شنيدهايد كه اينطور سخت و محكم ادّعاى حرام بودن آنها را داريد ؟
البته سياق كلام دلالت بر اين مطلب مىكند و گر نه يك شقّ بيشتر ذكر نشده است .