لذا چون بيشتر مردم بر اساس ظنّ و تخمين عمل مىكنند ، اگر انسان از آنها پيروى كند گمراه مىشود ، زيرا هر ظنّى نتيجه جهل است و عبوديّت با جهل نسبت به پروردگار تحقّق نمىيابد و آنچه خدا از بندهاش مىطلبد ، تنها عمل بر اساس يقين و علم است ، در حالى كه مردم تنها بر اساس تخمين و گمان حكم مىدهند ، لذا حكم تنها از آن خداست ، نه گمراهان و قوانين تخمينى آنان .
( 117 )
( إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ مَنْ يَضِلُّ عَنْ سَبِيلِهِ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ )
: ( همانا پروردگار تو بهتر مىداند كه چه كسى از راه او گمراه شده و او بهتر هدايت يافتگان را مىشناسد ) ، پس خداى سبحان به حقيقت احوال گمراهان و هدايت شدگان داناست و هيچ كس جز او اين علم را ندارد ، جز آنكه خداوند خود مقدارى از اين علم را به او افاضه نموده باشد .
( 118 )
( فَكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ إِنْ كُنْتُمْ بِآياتِهِ مُؤْمِنِينَ )
: ( اگر به آيات خدا ايمان داريد از ذبحى كه نام خدا بر آن برده شده ، بخوريد ) ، مطابق بيانات قبلى چون خداى متعال پروردگار عالميان است و به اطاعت سزاوارتر مىباشد ، پس بايد به هر حكمى كه خدا تشريع فرموده ، گردن نهاد و در اينجا امر به خوردن از گوشت حيوان تذكيه شده نموده است ، يعنى مؤمنان بايد فقط از گوشت حيوانى بخورند كه موقع ذبح نام خدا بر آن ذكر شده باشد و از حيوان غير مذكّى ، مثل ميته يا مردار نخورند
( وَ لا تَأْكُلُوا مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ )
« 1 » ، و اطاعت اين حكم را نيز معلّق به ايمان نمود ، چون مؤمن است كه مىداند خداوند در پيروى بر حقّ ، سزاوارتر مىباشد .
( 119 )
( وَ ما لَكُمْ أَلَّا تَأْكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ قَدْ فَصَّلَ لَكُمْ ما حَرَّمَ عَلَيْكُمْ
هامش
( 1 ) - سوره انعام ، آيه 121 .