آورند ، چون اگر جريان مشيّت الهى در باب مسأله اختيار نبود ، هر آينه نظام اسباب و قانون عليّت و معلوليّت باطل مىشد و جاى خود را به گزاف و هرج و مرج مىداد و فساد اين نظام به فساد نظام تكوين منجر مىشد ، چون بازگشت نظام تشريع نهايتا به نظام تكوين است و رخنهء فساد در نظام تشريع به فساد در تكوين نيز سرايت مىنمود و ما توضيح اين مطالب را در آيات قبلى آوردهايم ، لذا خداوند هرگز آنها را مجبور به پذيرش هدايت نمىكند ، بلكه امر را به اختيار خود آنها واگذار نموده و در اين ميان وظيفهء پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم تنها ابلاغ است و خدا او را نگهبان و قائم بر ارادهء شئون وجودى آنها ، مثل حيات و رزق و رويش ، قرار نداده و نيز او را وكيل بر آنان ننموده است ، يعنى ادارهء اعمال آنها در جهت كسب منافع و دفع مضّار وظيفهء پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم نيست ، لذا امور حياتى آنها اعم از تكوينى يا دينى بر عهدهء پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم نمىباشد ، ولى معمولا حفيظ به امور تكوينى و وكيل به امور غير تكوينى حمل مىگردد .
( 108 )
( وَ لا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَيَسُبُّوا اللَّهَ عَدْواً بِغَيْرِ عِلْمٍ كَذلِكَ زَيَّنَّا لِكُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمْ ثُمَّ إِلى رَبِّهِمْ مَرْجِعُهُمْ فَيُنَبِّئُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ )
: ( شما مؤمنان به كسانى كه غير خدا را مىخوانند دشنام مدهيد ، پس آنها نيز از روى جهل خدا را دشنام مىدهند ، ما به اين صورت براى هر گروهى عملشان را بياراستيم و آنگاه بازگشت ايشان بسوى پروردگارشان است و او آنها را از اعمالى كه مىكردهاند خبر ميدهد ) ، ( سبّ ) يعنى دشنام و ( عدو ) يعنى تجاوز يا عداوت و دشمنى ، در اين آيه بر اساس اينكه فطرت بشر همواره طالب دفاع از كرامت مقدساتش مىباشد مؤمنان را امر به ادب دينى مىكند تا با رعايت آن احترام مقدّسات جامعه دينى محفوظ بماند و دستخوش اهانت و ناسزا يا تمسخر نشود .
پس اگر مؤمنان بتهاى مشركين را دشنام دهند ، تعصب جاهلى ، مشركان را وادار مىكند كه كرامت الوهيّت را مورد تعرّض قرار دهند ، يعنى به خداى متعال ناسزا بگويند