عذاب گناهكاران و ستمگران است و اين عذاب همان چيزى است كه جمله بعدى آن را بيان مىكند و در هنگام گرفتن جان آنها مىگويند ، جانتان را بيرون كنيد و بطورى سخت جان آنها را مىگيرند كه در هنگام جان دادن عذاب سختى را مىچشند و تازه ، عذاب برزخ و قيامت نيز در پيش روى آنهاست .
پس مراد از ( اليوم ) روز فرا رسيدن مرگ است و مراد از ( ظالمين ) كسانى هستند كه يكى از آن سه گناه را كه خداوند آنها را شديدترين ظلمها ناميده است مرتكب شوند به شهادت اينكه در ادامه مىفرمايد : اين عذاب شما به جهت قول ناحقى است كه دربارهء خدا گفتيد ، يعنى شرك به خدا و ادّعاى نبوّت و نيز به جهت اينكه از پذيرفتن آيات الهى استكبار نموديد و اين كار كسانى است كه آيات الهى را مسخره نموده و ادّعا كرده بودند كه به زودى مانند آنچه را كه خدا نازل كرده است نازل خواهند كرد .
نكتهء ديگر اينكه امر به اخراج جانها ، امرى تكوينى است ، چون مرگ و زندگى انسان ، به دست خود او نيست تا امر تشريعى به خروج روح از بدن صحيح باشد و اين تعبير كنايه از قطع علاقهء روح از بدن مىباشد ،
( وَ أَنَّهُ هُوَ أَماتَ وَ أَحْيا )
« 1 » ، ( همانا او مىميراند و زنده مىكند ) .
( 94 )
( وَ لَقَدْ جِئْتُمُونا فُرادى كَما خَلَقْناكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ تَرَكْتُمْ ما خَوَّلْناكُمْ وَراءَ ظُهُورِكُمْ وَ ما نَرى مَعَكُمْ شُفَعاءَكُمُ الَّذِينَ زَعَمْتُمْ أَنَّهُمْ فِيكُمْ شُرَكاءُ لَقَدْ تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ وَ ضَلَّ عَنْكُمْ ما كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ )
: ( و به تحقيق شما تك تك همچنانكه نخستين باز شما را خلق كردهايم به نزد ما آمدهايد و آنچه را به شما عطا كرده بوديم پشت سر گذاشته و واسطههايتان را كه مىپنداشتيد در عبادت شما شريكند با شما نمىبينيم روابط بين شما قطع شده و آنچه را مىپنداشتيد نابود شده است ) ، ( فرادى ) جمع فرد به معناى هر چيزى است كه از يك جهت منفصل و جداى از غير خود باشد و با غير خود اختلاط
هامش
( 1 ) - سوره نجم ، آيه 44 .