أَرْسَلْنَا السَّماءَ عَلَيْهِمْ مِدْراراً وَ جَعَلْنَا الْأَنْهارَ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمْ فَأَهْلَكْناهُمْ بِذُنُوبِهِمْ وَ أَنْشَأْنا مِنْ بَعْدِهِمْ قَرْناً آخَرِينَ )
: ( آيا نديدند كه قبل از آنان چه قدر امّتها را هلاك نموديم ؟ امّتهايى كه ما در زمين به آنها مكنتى داديم كه به شما ندادهايم و باران را بر آنان فراوان و پر بركت نموده و نهرها را زير پاى آنان جارى ساختيم ، امّا چون گناه كار شدند به سبب گناهانشان آنها را هلاك نموديم و بعد از آنان امّتى ديگر خلق كرديم ) ، ( قرن ) مردمانى را گويند كه در يك زمان در كنار هم زندگى مىكنند ، ( مدرارا ) از ريشهء ( درّ ) است كه به معناى شير مىباشد و آن را براى باران استعاره مىآورند ، مىفرمايد : چه بسيار اقوامى قبل از شما بودهاند كه آنها را هم مانند شما از خاك آفريديم و به آنها مكنت و شوكتى داديم كه به شما ندادهايم و اين البته از باب امهال و استدراج بوده است و آسمان و زمين را در اختيار آنها قرار داديم و نعمتهاى فراوان به آنها ارزانى داشتيم ، امّا وجود نعمتها براى مردمى كه ايمان به آيات الهى ندارند تنها باعث غوطهورى آنها در گناه مىگردد و همين گناهان باعث شد كه آنها را هلاك كنيم ، از اين عبارت آشكار مىشود كه گناهان دخالت قاطعى در پيش آمدن بلايا و محنتهاى عمومى دارند ، همچنانكه حسنات و طاعات در رسيدن به نعمتها و نزول بركات تأثير دارند .
و آنگاه بعد از ايشان امّتى ديگر آفريديم ، پس سنّت الهى در مستقّر نمودن و نعمت بخشيدن به مردم در زمين جريان دارد ، لذا اگر ايمان بياورند و تقوى پيشه كنند ، خداوند بابهاى بركات خود را در آسمان و زمين به روى آنها مىگشايد و اگر تكذيب نموده و مرتكب گناهان شوند ، آنها را چون قادرى شكستناپذير در پنجه قدرت خود خواهد گرفت و آنها نمىتوانند خداوند را به ستوه آورده و عاجز نمايند ، همچنانكه در جاى ديگر فرمود :
( يَسْتَبْدِلْ قَوْماً غَيْرَكُمْ ثُمَّ لا يَكُونُوا أَمْثالَكُمْ )
« 1 » ، ( به جاى شما قومى غير شما را مىآوريم كه آنها مانند شما نيستند ) .
هامش
( 1 ) - سوره محمّد ، آيه 38 .