خلاف آنها مىدهيم بناى تجاوز و ستم نداريم ، چون اگر بناى تعدى داشته باشيم محققا از ستمكاران خواهيم بود .
( 108 )
( ذلِكَ أَدْنى أَنْ يَأْتُوا بِالشَّهادَةِ عَلى وَجْهِها أَوْ يَخافُوا أَنْ تُرَدَّ أَيْمانٌ بَعْدَ أَيْمانِهِمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اسْمَعُوا وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَ )
: ( اين دستور نزديكترين راه است براى وادار كردن شهود بر اينكه ، صحيح شهادت بدهند و بترسند از اينكه اگر تحريف كنند ، شهاداتشان مردود شده اولياء ميّت با شهادت و سوگند خود آنها را رسوا كنند و بترسيد از خدا و گوش فرا دهيد و خداوند مردم فاسق را راهنمايى نمىكند ) ، اين آيه در مقام بيان حكمت تشريع است و مىفرمايد : اين حكم به ترتيبى كه خدا مقرّر داشته براى رسيدن به واقع نزديكترين راه است به احتياط و هم به اينكه شهود در شهادت خود تعدّى نكنند و بترسند از اينكه مشتشان باز شده و شهادتشان بعد از قبول ردّ شود ، چون انسان داراى هواى نفسى است كه دائما او را دعوت مىكند به اينكه از هر چيزى كه ممكن است به نفع خود كام بگيرد ، مگر اينكه مانعى در كار خود ببيند كه او را از اين تجاوزات باز دارد ، از قبيل تنبيه و سياستى كه او را عقوبت كند يا از ترس فضيحت و رسوائى و يا بواسطه يك انگيزهء نفسانى و همانا قوىترين موانع نفسانى ايمان به خدائى است كه بازگشت همه بندگان و حساب اعمال آنان و قضاوت بين آنها و پاداش اعمال نيكشان بدست اوست و وقتى مسأله وصيّت ، حقيقت امرش بر حسب فرض پوشيده و مجهول باشد براى كشف آن جز شهادت كسانى كه ميّت آنها را بر وصيّت خود گواه گرفته راه ديگرى نيست ، پس قويترين چيزى كه انسان را نسبت به راستگويى گواهان مطمئن مىسازد اين است كه از ايمان درونى آنها استفاده نموده و از آنان سوگند به خدا گرفته شود و به فرض اينكه معلوم شد دروغ گفته و خيانت كردهاند سوگند را به ورثه و اولياى ميّت برگردانيده و آنان را بر خيانت گواهان سوگند داد و اين دو كار يعنى سوگند دادن آن دو گواه و پس از آن ردّ سوگند به ورثه ، بهترين وسيله براى وا داشتن شهود به راستى و قويترين موانع براى جلوگيرى از انحراف آنهاست و خداوند در آخر مردم را