خشكسالى بودهاند و در نتيجه از باب شكوه و شكايت اين حرف كفر آميز را زدهاند ، وجه چهارم اين است كه آنها وقتى آيات قرض الحسنه به گوششان رسيد ، مسلمانان را مسخره كردند و گفتند : اين چه خدايى است كه براى ترويج دين خود محتاج به قرض مردم است ؟ اين وجه با توجه به شأن نزول از همه وجوه موجّهتر به نظر ميرسد ، امّا خداوند در جواب آنها مىفرمايد : دست آنها بسته باد و اين جمله نفرين به آنهاست و مصداق لعنت خدا بر آنها و تعذيب آنها در دنيا و آخرت مىباشد ، و در ادامه مىفرمايد : ( بل يداه مسبوطتان ) چون در ادبيات عرب دست كنايه از قدرت است و دو دست كنايه از كمال قدرت مىباشد ، لذا خداوند براى اثبات قدرت نامحدود خود از كلمه تثنيه استفاده نموده است و در فراز ديگر مىفرمايد : يهود با جرأت و جسارت به طغيان و كفر خود افزودند و بسيارى از آنها در موقع نزول قرآن از روى حسد به كفر خود افزودند ، چون يهود كينه توز و حسودند و همين كه ديدند خداوند قرآن را بر غير يهود نازل كرده ، باعث شد كفر و حسد آنها طغيان كند ، زيرا آنها خود را اشرف از اميّين مىدانستند و مىگفتند : اگر چيزى از جانب خدا نازل شده بود بايد بر ما نازل مىشد ، لذا نسبت به نزول قرآن و اين نعمت الهى كافر شدند و استكبار ورزيدند و خداوند به سبب همين اعمال بين آنها عداوت و بغض بيفكند و اين همان تشتّت عقايد و اختلاف مذاهب است و مراد از ( عداوت ) خشم توأم با تجاوز عملى ، و مراد از ( بغضاء ) خشم درونى مىباشد كه ممكن است با تجاوزات عملى هم همراه باشد يا نباشد ، پس خداوند مىفرمايد : اوّلا ) :
يهود تا روز قيامت باقى مىمانند و ثانيا ) : خشم و نفرت درونى و نزاع نيز تا قيامت بين آنها باقى خواهد بود ، و هر وقت يهود خواستند دست به اقداماتى عليه مسلمين بزنند و آتش جنگى را با رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم و مسلمين برافروزند ، خداوند بين آنها اختلاف انداخت و به اين وسيله آتش جنگ را خاموش ساخت و اين آيه نويدى براى مسلمانان است ، امّا جنگهايى كه براى مسائل سياسى يا قومى پيش مىآيد از سياق آيه خارج است ، در خاتمه مىفرمايد : سعى و كوشش يهود همه براى آنست كه زمين را عليه دين پر
ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى ) — صفحة 520
مساهمون: فاطمه مشايخ
ص٥٢٠