نصارى مىشتابند و عذرهاى بدتر از گناه مىآورند كه ما مىترسيم از ناحيه يهود و نصارى لطمهاى بخوريم ، امّا اينها بهانه است و علتش اين است كه اينها دشمنان خدا را دوست مىدارند و هر چند در ظاهر ادعاى ايمان مىكنند ، امّا در باطن كافرند و اين عذرها را براى اين مىآورند كه مبادا از جانب پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم و مؤمنان مورد توبيخ و سرزنش قرار بگيرند و آنگاه خداوند از فتح و پيروزى در آينده خبر مىدهد و مىفرمايد : زمانى كه اسلام بساط كفر را بر چيند و خداى تعالى عليه كفر قضاى حتمى براند ، در اين صورت اين گروه منافق به سبب آن كفرى كه در باطن خود مخفى مىكردند ، پشيمان مىشوند و ندامت وقتى حاصل مىشود كه انسان كارى را كه نبايد انجام مىداده ، انجام داده باشد و اين منافقان در دلشان دوستى و ولايت يهود و نصارى را مخفى مىكردند ، امّا زمانى كه فتح نهايى حق برسد ، اينها نادم و پشيمان مىشوند و به قرينهء آيات بعدى فهميده مىشود كه مراد از فتح ، فتح مكّه يا فتح بعضى قلعههاى يهود و نصارى نيست ، بلكه منظور پيشگويى قرآن در مورد حوادث آيندهء امّت اسلام است كه نهايتا حق بر باطل پيروز مىشود .
( 53 )
( وَ يَقُولُ الَّذِينَ آمَنُوا أَ هؤُلاءِ الَّذِينَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ إِنَّهُمْ لَمَعَكُمْ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فَأَصْبَحُوا خاسِرِينَ )
: ( و در اين زمان مؤمنين واقعى به اين منافقان بيمار دل مىگويند ، آيا اين يهود و نصارى بودند كه سوگندهاى محكم ياد كردند بر اينكه همواره با شما خواهند بود ؟ ( پس چرا امروز كه عذاب الهى شما را گرفت ياريتان نكردند ؟ ) و آنگاه اعمال و تلاشهاى منافقان باطل مىشود و شكست خورده و زيانكار مىشوند ) ، يعنى وقتى خداى تعالى فتحى يا امرى از ناحيهء خودش پيش بياورد ، آن وقت است كه مؤمنين ثابت قدم هنگام وقوع سخط الهى به اين مؤمنين ضعيف الايمان خواهند گفت : آيا اين يهود و نصارى بودند كه سوگند غليظ مىخوردند كه ما با شما هستيم و ياريتان مىكنيم ؟ پس چرا امروز سودى به حال شما نداشتند ؟ و در اينجا در جواب