( 10 )
( وَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ كَذَّبُوا بِآياتِنا أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَحِيمِ )
: ( و كسانى كه كفر ورزيدند و نشانههاى ما را تكذيب كردند ، آنان اهل دوزخند ) ، در اين آيه كفر را مقيّد كرده به تكذيب آيات تا كفر بدون تكذيب را شامل نگردد ، زيرا كفّارى كه منشاء كفرشان انكار حق با علم به حق بودن آن نيست ، بلكه منشاء آن مستضعف بودن و يا قاصر بودن آنها از تشخيص حق است ، اهل دوزخ نيستند ، بلكه امر آنان به دست خداست ، اگر بخواهد آنها را مىآمرزد و اگر بخواهد عذابشان مىكند ، و جحيم از مادهء ( جحم ) به معناى شدّت فوران آتش است و اين آيه مشتمل است بر خود وعيد نه تهديد بر آن ، كما اينكه در آيه قبلى هم خود وعده را ذكر فرمود .
( 11 )
( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ هَمَّ قَوْمٌ أَنْ يَبْسُطُوا إِلَيْكُمْ أَيْدِيَهُمْ فَكَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ عَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ )
: ( اى كسانى كه ايمان آوردهايد نعمتى را كه خدا بر شما ارزانى داشت به ياد آوريد ، زمانى كه قومى تصميم گرفتند دست ستم به سوى شما دراز كنند ، خداوند دستشان را از شما كوتاه كرد و از خدا پروا كنيد و مؤمنان بايد فقط بر خدا توكّل كنند ) ، اين آيه قابليّت انطباق بر چندين واقعه را دارد ، وقايعى كه بين كفّار و مسلمانان واقع شد ، از قبيل داستان جنگ بدر و احد و احزاب و غيره . . . ، پس منظور آيه مطلق توطئههائى است كه مشركين عليه مسلمانان و براى كشتن آنان و محو كردن اثر اسلام و دين توحيد مىريختند و خداوند شرّ آنان را از سر مسلمانان بر طرف نمود و در آخر تحذير شديد از ترك تقوا و ترك توكّل بر خداى سبحان مىنمايد تا مبادا مسلمانان درگير ماجراهايى شوند كه يهود و نصارى در آنها واقع شدند كه آنها ميثاق الهى را فراموش كردند و عهد خدا را نقض نمودند ، در نتيجه مبتلا به انواع بلاها گشتند ، در حالى كه اگر تسليم خدا بودند و از خدا پروا داشتند و بر او توكّل مىنمودند ، خداوند آنها را از رحمت خود دور نمىنمود .
و با اين كلام مردم را به اطاعت و خضوع در برابر دستورات خويش فرا مىخواند تا