الْمُشْرِكاتِ حَتَّى يُؤْمِنَّ )
« 1 » ، در سوره بقره نيست چون آنجا هم گفتيم اهل كتاب در لسان قرآن مشرك شمرده نمىشوند ، از طرف ديگر چون سوره مائده آخرين سورهاى است كه به پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم نازل شده ، لذا هيچ سورهاى آن را نسخ نكرده است .
و منظور از ( محصنات ) زنان عفيف و پاكدامن هستند كه داراى شوهر نباشند ، اين چنين زنانى چه از مؤمنان باشند و چه از اهل كتاب در هر صورت با پرداخت اجرت ، اعم از اينكه مهريه باشد تا نكاح دائم را شامل شود و يا نكاح موقّت ، به هر حال شما مىتوانيد با آنها ازدواج كنيد به شرطى كه مسافحه و زنا كارى و رفيق گيرى نباشد ، بلكه تنها از راه نكاح ( موقت يا دائم ) مىتوانيد با آنان ارتباط برقرار نماييد و از زنا و رفيقگيرى بپرهيزيد ، چون خداوند ، عالم به سرّ و خفيّات است ، البته اين بحث تتمهاى دارد كه در علم فقه آمده است .
و در فراز ديگر مسأله كفر و احباط عمل مطرح شده ، به اين معنا كه ( كفر ) به معناى پوشاندن است ، مانند كفران نعمتهاى خدا و كفر به آيات او و كفر به خدا و رسول و كفر به روز جزا و كفر به ايمان كه در آيه مطرح شده ، يعنى ترك عمل به آنچه مىداند حق است ، مانند دوست داشتن مشركان و اختلاط با آنها و شركت در اعمال آنها با اينكه علم به حقانيّت اسلام دارد و يا ترك اركان دينى مثل نماز و روزه و حجّ با آنكه يقين به ثبوت و ركنيّت آنها دارد ، پس منظور از كفر به ايمان ، پوشاندن امور ثابته بطور مداوم و در طول زندگى است ، امّا كسى كه در زندگيش يك يا دو بار حق را مىپوشاند و بر خلاف علم و ايمانش عمل مىكند به او كافر نمىگويند ، بلكه فاسق است .
و احباط عمل مختص كافر است ، يعنى كسى كه هميشه به مقتضاى علم خود عمل نمىكند و حق را مىپوشاند ، چنين كسى هر عمل صالحى هم كه بكند بىپاداش خواهد بود و اين بيان تميم و دنبالهء بيان سابق است ، يعنى مىخواهد مسلمانان را از خطرى كه در
هامش
( 1 ) - سوره بقره ، آيه 221 .