مصيبتى به شما برسد ، مىگويند ، خدا واقعا بر من انعام كرد كه با آنان در ميدان جنگ حاضر نبودم ) از قرينهء ( منكم ) بر مىآيد كه منظور از اين عدّه منافقان هستند كه آنها هر وقت سخن از جنگ پيش مىآيد تعلّل مىكنند و اگر در جنگ شما دچار شكست يا قتل و جرح بشويد آنگاه مىگويند ، خدا را شكر ، چقدر خدا به من رحم كرد كه من با مؤمنين در جنگ حاضر نشدم .
( 73 )
( وَ لَئِنْ أَصابَكُمْ فَضْلٌ مِنَ اللَّهِ لَيَقُولَنَّ كَأَنْ لَمْ تَكُنْ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُ مَوَدَّةٌ يا لَيْتَنِي كُنْتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزاً عَظِيماً )
: ( و اگر فضلى از ناحيهء خدا به شما برسد ، يعنى در جنگ پيروز شويد ، به طور يقين گويند ، گويا هيچ رابطهء مودّتى با شما ندارند ، اى كاش با آنان مىبودم تا به فوزى بزرگ نائل مىشدم ) يعنى اگر در جنگ پيروز شويد و مال و غنيمتى به شما برسد ، مىگويند : اى كاش من هم با مؤمنان بودم ، چون مؤمنان همه با هم يد واحده هستند و بين آنها قويترين روابط كه همانا ايمان به خدا و آيات اوست وجود دارد كه اين رابطه تمام روابط ديگر از قبيل پدر و فرزندى و خويشاوندى و ولايت و بيعت و مودّت و غيره را تحت الشعاع قرار مىدهد ، با اين همه منافقين بخاطر ضعفى كه در ايمانشان هست ، كمترين رابطهاى بين خود و مؤمنان نمىبينند و لذا آرزو مىكنند ، اى كاش جزء آنها بودند و اينها بخاطر ضعف ايمانشان بدست آوردن غنائم را رستگارى عظيم مىدانند و مصيبتى را كه به مؤمنين برسد از قبيل كشته شدن و زخمى شدن در راه خدا و تحمّل مشقّت را نقمت و عذاب مىپندارند .
( 74 )
( فَلْيُقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يَشْرُونَ الْحَياةَ الدُّنْيا بِالْآخِرَةِ )
: ( پس بايد در راه خدا كسانى كه زندگى دنيا را مىفروشند و آخرت را مىخرند پيكار نمايند ) اين آيه در مقام تشويق و برانگيختن مؤمنانى است كه در امر جهاد سستى و تعلّل مىكردند و مىفرمايد : كسانى كه براى بدست آوردن آخرت دنيا را مىفروشند بايد در راه خدا جهاد كنند ،
( وَ مَنْ يُقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيُقْتَلْ أَوْ يَغْلِبْ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْراً عَظِيماً )
: ( و