أَنْفُسِهِمْ قَوْلًا بَلِيغاً )
: ( آنان كسانى هستند كه خدا آنچه در دلهاى آنهاست مىداند ، لذا از آنان اعراض كن و آنها را اندرز بده و با سخنى رسا كه در دلهاشان بنشيند با آنها سخن بگو ) ، اين جمله تكذيب عذر خواهى آنهاست و مىفرمايد : خداوند نيّت فاسد و مرض و نفاق درونى آنها را مىداند ، پس از آنها روى گردان شو و تنها آنها را نصيحت كن و به آنها سخنى بگو كه دلهايشان آن را درك كند و بفهمند چه مىگويى و متوجّه شوند كه اين رفتارشان چه مفاسدى دارد و بدانند كه نفاق آنها باعث عذاب و خشم خداى تعالى مىگردد .
( 64 )
( وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ )
: ( و ما هيچ رسولى را نفرستاديم مگر براى آنكه مردم ، او را به خاطر اينكه از طرف ماست اطاعت كنند ) ، اين بيان ردّ مطلق همه اعمال منافقين است ، چون تمام اين كارها مخالفت كردن با رسول خداست ، در حالى كه خدا پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم را براى اين فرستاده كه مردم از او اطاعت كنند تا به سعادت رسند ،
( وَ لَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جاؤُكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّاباً رَحِيماً )
: ( و اگر آنها زمانى كه به نفس خود ستم كردند نزد تو مىآمدند و از خدا طلب آمرزش مىكردند و رسول هم بر ايشان طلب آمرزش كرده بود ، هر آينه خدا را توبه پذير و مهربان مىيافتند ) يعنى اگر بعد از ميل و انحرافشان از راه و روش عبوديت و اطاعت از رسول اگر به جاى عذر خواهى بدتر از گناه ، تنها استغفار و توبه كنند و پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم هم براى آنها طلب آمرزش نمايد ، در اين صورت خدا هم چون مهربان و توبه پذير است ، توبه آنها را قبول مىكند و آنها را مىآمرزد .
( 65 )
( فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً )
: ( پس به پروردگارت سوگند ، اينها ايمان نمىآورند ، مگر وقتى كه تو را در مشاجراتى كه بين آنها پيش مىآيد حاكم قرار دهند و در دل خود از هر حكمى كه راندى احساس آزردگى نكنند و در برابر حكم تو كاملا