رحيم است ) ( عنت ) به معناى جهد و كوشش و مشقت و هلاكت است ، امّا مراد از آن در اين آيه ( زنا ) است و امّا اينكه فرمود : اگر صبر كنيد بهتر است دو احتمال دارد : يا مىفرمايد اگر از ازدواج با كنيزان و زنا بر هر دو صبر كنيد ، البته ملكه تقوى و تهذيب در شما شكل مىگيرد و برايتان بهتر است ، چون مولاى كنيز هر زمان اراده كند بر او حقّ شوهرى دارد ( بعد از استبراء ) همچنين اگر فرزندى پديد آيد مولا در آن فرزند سهيم است .
و يا اينكه مىفرمايد ، بر زنا صبر كنيد و با كنيزان ازدواج كنيد كه وجه آن روشن است ، به هر حال خداوند داناتر است و چون آمرزنده است آثار سوئى كه فكر زنا كردن در نفس دارد محو مىسازد و نفوس متقين از بندگانش را مشمول مغفرت و رحمت خويش مىنمايد .
( 26 )
( يُرِيدُ اللَّهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمْ وَ يَهْدِيَكُمْ سُنَنَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَ يَتُوبَ عَلَيْكُمْ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ )
: ( خداوند مىخواهد روشهاى كسانى كه پيش از شما بودند براى شما بيان كند و شما را بدان هدايت فرمايد و گناهتان را ببخشد و خدا دانا و فرزانه است ) يعنى احكام دين خود را كه صلاح دنيا و آخرت شماست براى شما بيان كند و شما را هدايت نمايد به طريقه زندگى گذشتگان ، يعنى انبياء و امّتهاى صالح گذشته كه زندگى خود را در دنيا مطابق رضاى خدا پيش بردند و در نتيجه به سعادت دنيا و آخرت نايل شدند ، بنابراين خداوند مىخواهد سنتهاى آنها را اجمالا ( اعم از درست يا نادرست ) براى ما آشكار كند ، ( و يتوب عليكم ) به معناى برگشت خدا بسوى بندگان بوسيله نعمت و رحمت و تشريع دين و بيان حقيقت و هدايت بر استقامت است و همهء اينها توبهء خداوند به سوى بندگان است ، كما اينكه قبول توبهء بنده و رفع آثار گناه هم مشمول معناى توبهء خدا است ، و اينكه خداوند دانا و حكيم است به همه فقرات آيه مربوط مىشود نه تنها به قسمت اخير .
( 27 )
( وَ اللَّهُ يُرِيدُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْكُمْ وَ يُرِيدُ الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الشَّهَواتِ أَنْ تَمِيلُوا مَيْلًا