فردى از مرد يا زن را ضايع نمىكنم ، بعضى از شما بر بعض ديگر برترى نداريد ، مگر به طاعت و معرفت ) ، و اجابت خداوند دلالت بر فوران رحمت الهى دارد همچنين رحمت خود را عموميّت داده و مىفرمايد : عمل هيچ عاملى را ضايع نمىگردانم و عملى با عملى ديگر يا عاملى با عامل ديگر در نزد خدا تفاوتى ندارد ، چون همهء افراد مسلمان در عقيده و حسن عمل اشتراك دارند ،
( فَالَّذِينَ هاجَرُوا وَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ وَ أُوذُوا فِي سَبِيلِي وَ قاتَلُوا وَ قُتِلُوا لَأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ وَ لَأُدْخِلَنَّهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ ثَواباً مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَ اللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الثَّوابِ )
: ( پس كسانى كه از وطن خود هجرت نمودند و از ديار خويش بيرون شدند و در راه من رنج كشيدند و جهاد كردند و كشته شدند ، همانا بديهاى آنها را از آنان مىپوشانيم و هر آينه آنان را به بهشتهايى وارد مىكنيم كه نهرها در زير آن جارى است ، اين پاداشى است از جانب خدا و پاداش نيكو تنها در نزد خداست ) ، مىتوان هجرت را به معناى هجرت از مكه به سبب عقيده و ايمان در راه خدا و منحصر به مهاجرين صدر اسلام دانست ، امّا چون هجرت را مطلق آورده ، معناى عمومى دارد كه شامل مهاجرت و دورى از شرك و دورى از فاميل و همچنين دورى از گناه نيز مىشود و ( سيّئات ) در لسان قرآن كريم شامل گناهان صغيره است ، لذا معلوم مىشود كه مراد از مهاجرين كسانى هستند كه از گناهان كبيره اجتناب يا توبه مىكنند و خدا هم از گناهان صغيرهء آنان صرف نظر مىكند و اين آيه در مقام تفصيل اعمال صالحه و تثبيت ثواب آنها است ، امّا با اين حال تنها اعمال نيكى را كه در اين سوره به آن ترغيب نموده نام مىبرد ، يعنى ايثار دين بر وطن ، تحمّل اذيّت در راه خدا و جهاد در راه خدا و مهاجرت از همهء مظاهر شرك .
( 196 )
( لا يَغُرَّنَّكَ تَقَلُّبُ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي الْبِلادِ )
: ( دگرگونى و برترى كافران در شهرها تو را نفريبد و اندوهگين نسازد ) ، توجّه دادن عموم مردم است به اينكه از تسلط كفّار در بلاد فريب نخورند و بدانند كفّار هر چه دارند متاعى است قليل و بى دوام كه در