احيانا به حسب ظاهر هم غالب شوند ، نبايد پيامبر اندوهناك گردد ، چون ارادهء خدا در نهايت بر غلبهء حق است و كفر آنها هيچ ضررى به خدا نمىزند ، بلكه خودشان در دو عالم زيانكار خواهند بود و آنان در مسير حياتشان مسخّر ارادهء پروردگارند ،
( يُرِيدُ اللَّهُ أَلَّا يَجْعَلَ لَهُمْ حَظًّا فِي الْآخِرَةِ وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ )
: ( و خدا مىخواهد كه آنان را هيچ نصيبى در آخرت نباشد و براى آنان عذابى بزرگ خواهد بود ) ، و اعمال آنها در قيامت باعث حسرتشان مىگردد و به واسطه اعمالشان به عذاب الهى معذّب مىشوند .
( 177 )
( إِنَّ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الْكُفْرَ بِالْإِيْمانِ لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئاً وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ )
: ( همانا كسانى كه كفر را با ايمان خريدند ، هرگز زيانى به خدا نمىرسانند ، ليكن عذاب دردناك براى آنان خواهد بود ) ، آنها ملازم ايمان بوده و از نعمت حكمت برخوردار بودند و اين امر اقتضاء مىكرد كه آنان در راه خيرات پيشى بگيرند ، و ليكن آنها ايمان را با كفر مبادله كردند و ايمانشان را از دست دادند و اين فقط به ضرر خودشان است ، چه در دنيا و چه در آخرت ، و ضررى براى خدا ندارد و خدا هم به جهت اين كفر ، آنان را به عذابى دردناك مبتلا مىسازد .
[ آيهء ( 189 - 178 ) امتحان الهى و مسأله امهال و انفاق ]
( 178 )
( وَ لا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّما نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ إِنَّما نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدادُوا إِثْماً وَ لَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌ )
: ( و البته كافران گمان نكنند كه مهلتى كه ما به آنها مىدهيم برايشان بهتر است ، بلكه ما به آنها مهلت مىدهيم تا به گناه و سركشى خود بيافزايند و برايشان عذابى خوار كننده خواهد بود ) ، اين بيان هم استمرار تسلّى خاطر رسول خداست كه بداند پيشى گرفتن آنها در كفر در حقيقت تسخيرى الهى و در مثل مانند چوب خداست و خيرى براى آنها نيست ، بلكه آنها را به جهتى مىراند كه در آخرت هيچ بهرهاى براى آنها نمىماند و خداوند به آنها مهلت مىدهد و آنها را به استدراج و تأخير مىكشاند تا گناهشان را زيادتر كنند و به دنبال آن به مقتضاى سنّت تكميل ، در برابر