درك نمىكنند ) ، خدعه نوعى از مكر و نيرنگ است و مىفرمايد : منافقان با خدا و مؤمنان نيرنگ بازى مىكنند ، در حالى كه حقيقتا جز به خودشان نيرنگ نمىزنند و نتيجه مكر آنان به سوى خودشان برمىگردد ، چون خداوند بر اعمال آنها و باطنشان اطلاع دارد ، ولى آنها اشعار به اين مطلب ندارند و اين را درك نمىكنند .
( 10 )
( فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ )
: ( در قلبهاى آنها بيمارى است ) ، قلب منافقان خالى از حسن نيّت است و حق را ردّ مىكنند به همين جهت قلبهاى آنان از درك حق ، بيمار است
( فَزادَهُمُ اللَّهُ مَرَضاً )
: ( سپس خداوند هم به بيمارى آنها مىافزايد ) ، پس خداوند بواسطهء اين بيمارى كه از ناحيهء خودشان است و به جهت مجازات آنها بر اين كورى و بيمار دلى آنها مىافزايد ، البته اين عذاب دنيوى آنانست آنگاه در آخرت آنها را به شديدترين عذاب مبتلا مىكند ،
( وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ بِما كانُوا يَكْذِبُونَ )
: ( و به سبب اينكه دروغ مىگفتند ، بر ايشان عذابى دردناك خواهد بود ) ، پس سبب عذاب آنها فساد نيّت و دروغگويى و تظاهر به ايمان بوده است .
( 11 )
( وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ لا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ )
: ( و هنگامى كه به آنها گفته شود ، در زمين فساد نكنيد ) ، فساد يعنى خارج كردن شيئى از حد اعتدال آن ، پس هر تحريفى در اوامر خداوند و هر دور شدنى از طريق الهى و نظامى كه براى سعادت بشر آن را وضع كرده است ، منجر مىشود به اختلال در هدفى كه بخاطر آن خلق شدهاند ، و نظام وظايف مختلّ و معطّل مىشود و بهم مىريزد و از اين جهت از فساد نهى شده است ،
( قالُوا إِنَّما نَحْنُ مُصْلِحُونَ )
: ( مىگويند ، همانا ما اصلاح كننده هستيم ) ، پس آنها نام افساد خود را اصلاح مىگذارند و اعمال زشت خود را موجّه جلوه مىدهند .
( 12 )
( أَلا إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَ لكِنْ لا يَشْعُرُونَ )
: ( آگاه باشيد كه اينها اهل فساد هستند و ليكن اين را درك نمىكنند ) ، آگاه باشيد كه آنان در فساد غرق شدهاند و در راه