( 13 )
( قَدْ كانَ لَكُمْ آيَةٌ فِي فِئَتَيْنِ الْتَقَتا )
: ( به تحقيق در برخوردى كه دو گروه ( مؤمن و كافر ) داشتند براى شما نشانهء عبرتى بود ) ظاهر سياق آنست كه خطاب به كفّار است ، امّا احتمال هم دارد كه خطاب به مؤمنين باشد كه دربارهء جنگ بدر و يارى خدا در آن جنگ تفكّر كنند و چه بسا منظور از برخورد دو گروه اشاره به جنگ بدر باشد ، مخصوصا كه اين سوره بعد از جنگ احد نازل شده است ،
( فِئَةٌ تُقاتِلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ أُخْرى كافِرَةٌ يَرَوْنَهُمْ مِثْلَيْهِمْ رَأْيَ الْعَيْنِ )
: ( يك طائفه در راه خدا مىجنگيدند و طائفهء ديگر كافر بودند ، كفّار مؤمنين را دو برابر ديدند . . . ) در آيه شريفه به جاى اينكه بين سبيل اللّه و سبيل شيطان مقابله بياندازد بخاطر زمينه كلام ( كسى از خدا بىنياز نيست و سرانجام پيروزى از آن اوست ) فرمود : ( سبيل اللّه ) و ( كافرة ) چون بين ايمان به خدا و جهاد در راه او و بين كفر به خداى تعالى مقابله مىباشد ،
( وَ اللَّهُ يُؤَيِّدُ بِنَصْرِهِ مَنْ يَشاءُ إِنَّ فِي ذلِكَ لَعِبْرَةً لِأُولِي الْأَبْصارِ )
: ( و خدا هر كه را بخواهد به نصرت خود يارى مىكند و در اين عبرتى براى صاحبان بصيرت است ) كفّار در جنگ بدر تعداد مسلمانان را كه 313 نفر بودند 626 نفر مىديدند و همين امر سبب شكستشان شد و خدا به قدرت خود مسلمانان را تأييد نمود ( ايد ) به معناى قوت است و ( ابصار ) به قولى همان چشم ظاهرى است و بقول بعضى مراد از آن بصيرتهاى قلبى است ، چون عبرت گرفتن كار بصيرت است نه كار چشم و به هر حال خداوند كسانى را كه از اين مسائل عبرت نمىگيرند كور مىشمارد و همچنين خداوند مىخواهد به انسان بگويد كه اين حقّى كه من شما را به سوى آن مىخوانم آن قدر ظاهر و روشن است كه گويى محسوس و ملموس است و علت آنكه خطاب را متوجّه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم ساخته است اشاره به آن است كه سايرين فهمشان اندك و قلبهاشان نابينا از درك اين مطلب است .
( 14 )
( زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَواتِ )
: ( زينت داده شد براى مردم علاقه شديد به خواهشهاى . . . ) كلمهء ناس در مواردى به كار مىرود كه الغاء تفاوت يا حقارت شخص و