هست ) از قبيل استفاده مالى و لذّت و شهوت و سرگرمى ،
( وَ إِثْمُهُما أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِما )
: ( و گناه آن دو از منافعشان بسيار بزرگتر است ) يعنى اثرات سوء قمار و شراب بسيار بيشتر از تمتّع و استفاده ظاهرى است كه مردم از آن دو مىبرند و هيچ دلالتى در اين آيه براى هيچ گونه اباحه و جواز انجام اين دو عمل وجود ندارد ، چون گناه و اثم از شراب و قمار تفكيك نمىشود و هيچ تدريجى در حرام ساختن آن وجود ندارد ، چون اوّل تكليف آسان گفته نشده تا بعدا سخت و مشكلتر شود ، بلكه اول تكليف دشوار را نموده و صريحا آن را منع كردهاند ، منتها چون اين عادت زشت در بين مردم شيوع زيادى داشت تحريم آن در چند مرحله تأكيد شده است و آنچه از اين آيه برمىآيد حكم حرمت است ، لذا بين اثم و حليّت هيچ موافقتى وجود ندارد ، يعنى كارى كه گناه است حلال بودنش معنا ندارد ،
( وَ يَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ )
: ( و از تو مىپرسند چه قدر انفاق كنند ، بگو حدّ متوسط را ) ( عفو ) به معناى آن است كه انسان خم شود تا چيزى بگيرد ، اما در اينجا به معناى حد وسط در انفاق است ،
( كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآياتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ )
: ( اينچنين خدا آيات را براى شما بيان مىكند تا شايد تفكر كنيد ) پس آيات خدا و احكام او همه دلايل آشكارى براى كسانى هستند كه قلب بيدار و گوش شنوا داشته و شاهد باشند
( إِنَّ فِي ذلِكَ لَذِكْرى لِمَنْ كانَ لَهُ قَلْبٌ أَوْ أَلْقَى السَّمْعَ وَ هُوَ شَهِيدٌ )
« 1 » .
( 220 )
( فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ )
: ( هم دربارهء دنيا تفكر كنيد و هم دربارهء آخرت ) دنيا خانهاى است كه خدا آن را براى شما آفريد تا در آن زندگى كنيد و آنچه براى خانه آخرتتان كه محل بازگشت شماست نافع است در دنيا كسب كنيد ، چون پروردگارتان شما را اجازه و مجال داد تا در اين دنيا عمل كنيد ، لذا در اين آيه ، اولا ) : مردم را تشويق
هامش
( 1 ) - سوره ق ، آيه 37 ، ( همانا در اين قرآن تذكرى است براى هر كس كه صاحب قلب و گوش بوده و گواه باشد ) .