مىدادند كه مصلحتبينان دولت روس چنان مصلحت ديدهاند كه بايد حكما و حتما مملكت وسيع الفضاى ايروان و نخجوان و اردوباد و قلاع متينهء آنها از تصرف دولت ايران بيرون آمده و رودخانهء ارس قاطع نزاع دولتين شده به سرحدّيت فيما بين قرار گيرد و به اين عزم توپهاى بزرگ قلعهكوب از دارالسلطنهء پترزبورگ مأمور شدهاند و در كار آمدن هستند و ژنرال بسقويچ نيز تدارك شايسته ديده از طرف ايروان عازم جنگ ايران مىباشد و خبر رسيد كه لشكر پيش جنگ روسيه حركت از مكان خود كرده وارد محال ايروان شدهاند و حسين خان سردار حسن خان برادر خود را با تفنگچيان مازندرانى و دو فوج نظام ايروان و اهالى شهر را در قلعهء ايروان جاى داده خود با سوار ايروان كه قريب به چهار هزار نفر مىشوند و در خارج قلعه در جاهاى مناسب مشغول به نزول و ارتحال است و در اين حال قلعهء متينهء عباس آباد در دست معتمدان از اهل مازندران و دماوند و تفنگچيان تبريز به كوتوالى عليمردان خان تبريزى مضبوط و محفوظ بود و يحيى خان تبريزى در قلعهء نظارهء اردوباد مستحفظ و حاكم اردوباد بود و در آن قرب زمان ميانهء يحيى خان و احسان خان كنگرلو كه سرتيپ نظام نخجوان بود و به جهت قرب جوار اردوباد و نخجوان باهم مراوده داشتند در مجلسى از مجالس يگانگى كه فيما بين نوكرباب متداول است كار به نزاع كشيده و با هم به عداوت راه مىرفتند و از آنجايى كه چنان مذكور بود كه يحيى خان را تقربى در خدمت نايب السلطنه مىباشد احسان خان از وخامت عداوت او انديشيده به فكر كار خود افتاده بود و با حاجى على عسكر خواجهسراى حرمخانهء نايب السلطنه طرح آشنايى چيده او را وكيل امور خود در خدمت نايب السلطنه ساخته بود .
در اين بين كه لشكر روسيه از مقام خود حركت مىكردند احسان خان حاجى على عسكر را واداشت كه در خدمت نايب السلطنه معروض نمايد كه عليمردان خان تبريزى را كه مرد كارديده است و در محاصرهء سابق كه به سردارى ژنرال گدويج در ايراوان واقع شده بود و عليمردان خان ميان قلعهء ايروان بوده باز روانهء ايروان شود و محمد امين خان قاجار چون در جنگ گنجه چنانكه مذكور شد بعد از رفتن نايب السلطنه براى آوردن مدد پاى ثبات نيفشرده بود و به اين جهت در خدمت
تاريخ نو ( شامل حوادث دوره قاجاريه ) ( فارسى ) — صفحة 80
مساهمون: عباس إقبال آشتياني
ص٨٠