مأمورين كنار رودخانهء برگشاد كه در ميان دره و محل پست حركت مىكردند و مصافگاه مشهود ايشان نمىشد از صداى توپ و تفنگ مستشعر شدند كه لشكر طرفين به هم رسيده و هنوز روسيه از آب نگذشتهاند لهذا به تعجيل تمام خود را به جاده و معبر آب رسانيده طريق عبور را قطع كرده هنوز درست نظام نبسته و جابهجا نشده بودند كه طليعهء لشكر روس از بالاى بلندى مشرف به رودخانه و فى الجمله مشتمل بر بيشه و درخت خود ظاهر شده ايشان نيز از آن بلندى لشكر ايران را در كنار آب ديده طريق نجات را مسدود يافته و به قدر نيم ساعتى در آن بلندى ايستاده با نايب السلطنه و شاه مرحوم فى الجمله ستيز و آويز كرده بالاخره تشنگى بر ايشان غلبه نموده توپخانه و عرادههاى بنه را در بالاى بلندى گذاشته به هيأت اجتماع مثل سيل منحدر خواستند كه لب آب ريخته لشكر اسلام را از لب آب برخيزانند ، فوج خاصه و فوج دويم تبريز به اشارهء امير نظام دست به انداختن تفنگ كرده و در همين بين شاه مرحوم نيز به سر توپخانههاى ايشان كه در آن بالا بود رسيده از عقب ايشان فى الفور سرازير شده دست به انداختن تفنگ گشادند .
لشكر روس از توپخانه سوا شده و تشنگى بر ايشان غلبه كرده و از دو طرف هدف گلولهء غازيان اسلام شده به اندك كرّ و فرى سلك جمعيت ايشان از هم گسسته تفنگهاى پادشاهى را به قانون نظام بر زمين ريخته به امان خواهى برخاستند و بالتمام سواره و پياده و صاحب منصب اسير شده به قيد اسر درآمدند الّا دو نفر سوار قزاق كه از معركه جان به در برده بودند براى احدى خلاصى ميسر نشد ، قريب يك ساعت به غروب مانده در اوايل ذى الحجة الحرام اين فتح ميسر شده طراز فتوحات پادشاهان گرديد و پس از احتياطات تمام در گرفتن و بستن مخالفان كه احدى با اسلحه و يراق در ميان آن بيشه و جنگل نمانده باشد نايب السلطنهء مرحوم با شاهزادگان و خواص به كنار رودخانه رسيده محل نزول براى اقامت تعيين نموده نصب خيام فرمودند و از همان ساعت نزول تا دو ثلث از شب گذشته مشعلها برافروخته عطا و بذل و انعام و احسان مىشد و در همان شب محمد حسين خان ايشيك آقاسى باشى مأمور شد كه با هزار نفر سوار اسراى روس را كه قريب به هزار نفر زنده مانده بودند با دو عراده توپ كه از ايشان
تاريخ نو ( شامل حوادث دوره قاجاريه ) ( فارسى ) — صفحة 36
مساهمون: عباس إقبال آشتياني
ص٣٦