نامزد فرموده مرخص ساختند و خود نايب السلطنه روانهء دارالخلافه شدند و بعد از قطع منازل به دارالخلافه رسيده به شرف پاىبوس خاقان مغفور مشرف گرديدند .
در باب ششصد هزار تومان كه از دولت عليهء انگليس مطالبه مىشد مجلس گفتگو منعقد شد و سفراى دولت انگليس مدعى شدند كه اين تنخواه را وقتى بايست ما به دولت عليهء ايران تسليم نماييم كه دولت عليهء روس بىجهت و بىسبب مقدم و مبتدى بر نقض عهد و ميثاق شده به منازعه و مقاتله پردازند و در اين منازعه كه فيما بين دولتين شد معلوم ما شده است كه مبتدى در اين منازعه دولت عليهء ايران بوده و در اين صورت بر دولت عليهء انگليس لازم نيست كه اين تنخواه را بدهد چه در اين جنگ دولت روس را تقصيرى نبوده است و پس از اين سؤال و جواب خواهشمند شدند كه اين فصل مصالحهء فيما بين را كه مايهء گفتگوى حال و مابعدهاست خاقان مغفور از صلحنامه بيرون آورده در ازاى اين كار دولت عليهء انگليس دويست هزار تومان به دولت عليهء ايران تسليم نمايند .
اين خواهش را خاقان مغفور از ايشان قبول فرموده و مبلغ مسطور را مدد كرور هشتم ساخته به نايب السلطنه مرحمت فرمودند و در مدت اقامت نايب السلطنه در دارالخلافه مملكت خوى نيز از رهن دولت روسيه بيرون آمد و لشكر متوقف خوى از روس روانهء آن طرف سرحد شدند و خاقان مغفور تدارك رفتن نايب السلطنه را به دارالسلطنهء پترزبورگ ديده تخت پادشاهانهاى كه از طلاى خالص ساخته و مينا شده بود با كمر خنجر و شمشير مرصع موسوم به جهانگشا كه زياده از صد هزار تومان همسان شمشير قيمت داشت با نيمتاج پادشاهى و ساير تداركات لايقه مرحمت فرموده مأذون فرمودند كه به دارالسلطنهء پترزبورگ روانه شوند و مصالحهنامه را نيز مقرر داشتند كه در خدمت نايب السلطنه بوده به امپراطور تسليم نمايند و پس از آن التفاتهاى بيكران مجلس محاكمه براى امر اللّه يار خان آصف الدوله منعقد شده و گفتگوى تقصير و تهاونى كه در نگهدارى تبريز از او واقع شده بود به ميان آمد و پس از اثبات تقصير به حكم خاقان مغفور نايب السلطنه آصف الدوله را به ميدان درب خانه پادشاهى در بالاى سكويى كه توپ بزرگى گذاشته شده است برده و چوب ياسا به پاى زدند تا منبعد خدمتكاران بزرگ اين جوره تهاون را در امور دولتى سست نشمارند و نايب السلطنه را بعد از اين
تاريخ نو ( شامل حوادث دوره قاجاريه ) ( فارسى ) — صفحة 126
مساهمون: عباس إقبال آشتياني
ص١٢٦