تحويلداران دولت روس قيمت كرده دادند و با وجود اين احوال دويست هزار تومان از كرور هشتم باقى مانده به فكر آن افتادند و چون در سنوات سابقه كه ناپلئون پادشاه فرانسه بر ولايت فرنگ استيلا يافته به فكر رفتن هندوستان افتاده به دولت ايران ايلچيان فرستاده بود دولت عليهء انگليس سفيرى موسوم به ملكم خدمت خاقان مغفور فرستاده متعهد شده بودند كه هر ساله دويست هزار تومان به دولت ايران دهند و تقويت از دولت ايران با هر دولتى كه نزاع داشته باشند به خصوص نزاع با دولت روس نمايند و در ضمن اين خواهش نموده بودند كه خاقان مغفور ايلچيان فرانسه را بىنيل مقصود از ايران روانه نمايد ، خاقان تحكم بر دولت انگليس را راجح بر محكوميت دولت فرانسه شمرده ايلچيان ايشان را جواب داده بودند و تنخواه مزبور را چند سال بود كه از دولت انگليس گرفته به عنوان مدد خرج سرحد آذربايجان به نايب السلطنه مىدادند و پس از مدتى دولت انگليس تهاون در دادن تنخواه مقررى كرده گفته بودند كه دادن اين تنخواه مشروط به سنوات منازعهء دولت ايران و روس است و به لفظ مشتركى محتمل الطرفين كه در اين فصل مصالحهء دولتنامهء دولتين نوشته بودند متمسك شده تنخواه مزبور را ندادند . در اين وقت اين فصل مصالحهء دولت انگليس به نظر نايب السلطنه مرحوم آمده شروع در مطالبهء ششصد هزار تومان كه ملتزمى همه سالهء ايام منازعهء دولت ايران و روس بود از دولت انگليس نموده كيفيت را به عرض خاقان مغفور رسانيدند . خاقان مغفور به اين جهت و به جهت تداركات نايب السلطنه العليه كه موافق مصالحهنامه بايست به دارالسلطنهء پترزبورگ بروند حكم به احضار نايب السلطنه به دارالخلافه فرمودند .
در اين بين اهالى تبريز در هر محله اجتماع كرده اراده كردند كه سه چهار نفر از اهل تبريز را كه صريحا در ايام توقف لشكر روس قيادت مىنمودند به قتل رسانند سفراى دولت روس كه در تبريز بودند از اين اراده مستحضر شده چون از شروط و عهود مصالحه آن بود كه به خدمتكاران طرفين اذيت نشود از نايب السلطنه خواهش كردند كه در مقام منع اين اراده برآيد . نايب السلطنه تا مستحضر شد تبريزيان اشخاص معين را كه يك نفر از آنها مشهور به قانجوق رضا بود به ضرب چوب و سنگ سنگسار كرده مقتول ساخته بودند سفراى دولت روس به گفتگو درآمده به رفع اعلام دولتى و كوچ كردن از
تاريخ نو ( شامل حوادث دوره قاجاريه ) ( فارسى ) — صفحة 123
مساهمون: عباس إقبال آشتياني
ص١٢٣