[ سنه 74 هجرى - سنه 693 مسيحى ]
آسيا - خراب كردن حجّاج كعبه را ، و بيرون آوردن حجر الاسود از بيت و بناى بيت به وضعى كه در عهد حضرت رسول ( ص ) بود ، امارت حجاج در حجاز و عزل طارق از مدينه ، عزل بكير بن وسّاج از خراسان و ولايت اميّة بن عبد الله بن خالد به جاى او ، فرستادن اميّة بن عبد اللّه پسر خود عبد اللّه بن اميّه را به حكومت سجستان ، وفات بشر بن مروان امير عراقين در بصره ، وفات عمرو بن ميمون أودى از معمّرين به قولى ، وفات عبد اللّه بن عتبة بن مسعود به قولى ، وفات ابو سعيد بن معلى الانصارى ، وفات اوسن بن ضمعج الكوفى .
اروپا - جنگ محمّد بن مروان در روم و رسيدن او به أندوليه .
افريقا - دادن عبد الملك ولايت افريقا را به حسان بن نعمان ، و ورود او به اين اقليم با لشكرى جرّار ، و رفتن او به قيروان و تجهيز او در آنجا و رفتن به قرطاجنه ، و مقاتله با امير آنجا و فرار لشكر بربر و روم بعضى به صقيله و برخى به اندلس به واسطهء سفاين و خراب كردن بعضى اماكن قرطاجنه را و غلبه بر بسيارى از شهرهاى افريقيّه ، و مقاتله با كاهنه كه ملكه افريقيّه بود و شوكت و اقتدار تمامى داشت و حكم كردن كاهنه خراب نمودن افريقيه را به جهة مايوس شدن عساكر عرب و مقتول شدن او بالمآل به دست عساكر حسان و مصفّى شدن اين اقليم او را .
[ سنه 75 هجرى - سنه 694 مسيحى ]
آسيا - دادن عبد الملك ولايت عراق را به حجّاج و رفتن حجّاج از مدينه به كوفه ، ولايت سعيد بن اسلم بن زرعه در سند از جانب عبد الملك و كشته شدن او و فرستادن عبد الملك مجّاعة بن سعد « 1 » تميمى را به جاى او و غلبهء مجاعه در سند ، شورش اهل بصره به واسطهء سختگيرى حجاج و كسر شأن مردم ، مقاتله مهلب و ابن مخنف با خوارج به امر حجاج و راندن آنها را از رامهرمز و كشته شدن ابن مخنف ، حج كردن عبد الملك .
هامش
( 1 ) . كامل : مجّاعة بن سعر التميمى .