به صورت اوليّه و بعضى اينواقعه را به سال بعد نسبت دادهاند ، ولايت عبد اللّه بن حارث در بصره و فرار ابن زياد از بصره به شام ، مخالفت اهل رى به رياست فرّخان رازى و مغلوب و منهزم شدن آنها از عتاب بن ورقاء الرّياحى التّميمى كه از جانب عامر بن مسعود حاكم كوفه به دفع آنها مامور شده بود و كشته شدن فرّخان ، بيعت اهل خراسان با سلم بن زياد و مخالفت با او بعد از دو ماه و مطيع كردن عبد اللّه بن خازم اهل اين ايالت را به مقاتله و جنگهاى شديد ، تهيّه ديدن جماعتى از دوستان حضرت سيّد الشها ( ع ) و بزرگان شيعه براى طلب خون آن بزرگوار ، كناره كردن خوارجى كه به مكّه آمده بودند از عبد اللّه بن زبير ، آمدن مختار بن ابو عبيده ثقفى به قصد فراهم نمودن اسباب قتال با قاتلين حضرت سيّد الشهدا عليه السّلام ، وفات شدّاد بن اوس بن ثابت پسر برادر حسان بن ثابت ، وفات مسور بن مخرمه در مكّه ، وفات ابو برزه اشهلى در خراسان ، وفات وليد بن عتبة بن ابى سفيان به قولى ، وفات شقيق بن ثور السّدوسى ، كشته شدن نعمان بن بشير انصارى صاحب حمص .
[ سنه 65 هجرى - سنه 684 مسيحى ]
آسيا - فرستادن مروان ، عبيد اللّه بن زياد را به جزيره و محاربهء زفير بن حارث « 1 » به قرقيسيا و امر مروان باينكه هرجائى را كه فتح كرد در تحت حكومت او باشد و پس از اتمام كار جزيره متوجّه عراق شود و اينمملكت را از دست گماشتگان ابن زبير خارج كند ، فوت مروان بن حكم كه زوجه او كه مادر خالد بن يزيد بود او را خفه كرد و اين در سيّم رمضان بود ، و مدّت خلافتش نه ماه و هيجده روز و عمرش شصت و سه سال ، خروج سليمان بن صرد خزاعى به خونخواهى حضرت امام حسين عليه السّلام و مقاتلهء او با سپاه شام در عين الورد كه از شهرهاى بلاد جزيره است و كشته شدن او و كشته شدن مسيّب بن نجبة و جمعى ديگر و اين واقعه در ربيع الاخر بود ، خلافت عبد الملك بن مروان و بيعت مردم با او در رمضان ، رسيدن خبر فوت مروان در جزيره به ابن زياد و مامور شدن او از جانب عبد الملك به همان ماموريتى كه داشت ، كشته شدن نافع بن ازرق از خوارج و منهزم شدن تبعهء او كه معروف به ازارقه ميباشند از مهلب بن ابى صفره . معزول كردن عبد اللّه بن
هامش
( 1 ) . كامل : زفر بن الحارث .