بيت المقدس ، مردن اشعث بن قيس كندى چهل روز بعد از رحلت امير المؤمنين ( ع ) ، فوت حسان بن ثابت و ابو رافع از صحابه .
[ سنه 41 هجرى - سنه 661 مسيحى ]
آسيا - بيعت قيس بن سعد بن عباده با امام حسن ( ع ) ، نهضت معاويه از شام با شصت هزار قشون بعزم تسخير عراق ، انتهاض امام حسن ( ع ) از كوفه با چهل هزار نفر به مدافعهء معاويه كه قيس بن سعد با دوازده هزار نفر مقدمه لشكر بود ، مصالحهء امام حسن ( ع ) با معاويه و واگذاشتن خلافت را به او به توسط عبد اللّه بن عامر و عبد الرّحمن بن سمره فرستادگان معاويه به شرط اينكه پنجهزار درهم « 1 » كه از بيت المال در كوفه موجود بود به آنحضرت واگذار كند كه ديون خود را ادا فرمايند و خراج دارابجرد فارس را هم مخصوص آن حضرت نمايد ، و شتم حضرت امير المؤمنين ( ع ) را نيز غدغن كند ، گويند معاويه دو شرط او را قبول كرد و شرط سيّم را نپذيرفت ، آنحضرت خواهش فرمودند كه غدغن كند در حضور آنحضرت شتم نكنند ، معاويه قبول كرد ولى وفا ننمود ، و اداى خراج دارابجرد را نيز اهل بصره مانع شدند ، و بعضى گفتهاند امام حسن ( ع ) خراج فسا و دارابجرد هردو را خواستند ، مدّت خلافت آنحضرت پنج يا ششماه بود ، مصالحهء قيس بن سعد با معاويه بعد از مصالحهء با امام حسن ( ع ) به شرط اينكه او و شيعهء على عليه السّلام در امان باشند ، رفتن امام حسن ( ع ) از كوفه به مدينه ، خروج خوارج بر معاويه ، كشته شدن معين خارجى ، خروج ابى مريم و فرستادن مغيره جابر بجلّى را بدفع او و كشته شدن ابى مريم ، خروج ابى ليلى و فرستادن مغيره معقل بن قيس رياحى را به دفع او كه ابى ليلى در سواد كوفه در سنهء چهلودو كشته شد ، ولايت مغيرة بن شعبه در كوفه از جانب معاويه ، ولايت بسر بن ابى ارطاة در بصره از جانب معويه ، ولايت ابن عامر در بصره در آخر اينسال و دادن معوية حكومت خراسان و سجستان را به او ، و در اين وقت اهل بادغيس و هرات و بوشنج طغيان كرده بودند مامورين ابن عامر آنها را مطيع كرده و نوبهار بلخ را خراب كردند . خروج سهم بن غالب الهيجمى « 2 » بر ابن عامر ، دادن عمرو عاص حكومت افريقيّه را به عقبة بن نافع بن عبد قيس كه پسر خالهء عمرو بود و او تا لواتة و مزاتة
هامش
( 1 ) . در كامل ابن اثير : « مبلغه خمسة آلاف الف » يعنى پنج هزار هزار درهم .
( 2 ) . در كامل : سهم بن غالب الهجيمى .