حالتى كه قرآن مجيد در نزديكى او گذاشته بود و ريختن خون او بر صفحهء كلام اللّه بر روى آيهء شريفهء
فَسَيَكْفِيكَهُمُ اللَّهُ
، و مورّخين در قاتل عثمان اختلاف كردهاند ، بعضى گويند قاتل عثمان سودان بن حمران بوده ، برخى كنانة بن بشر التّجيبى را گفتهاند ، به عقيدهء بعضى غافقى و قتيرة به زعم ديگران رومان بن سرحان قاتل عثمان بود ، ظاهر اينجمله مدخليّت و مشاركت در اينعمل داشته و عمرو بن الحمق پس از مجروح شدن عثمان به نه ضربت كار را تمام كرده است ، در روز وقوع اين واقعه نيز اختلاف است بعضى در هيجدهم ذيحجّه ، و زمرهاى در ايّام الّتشريق اينماه نوشتهاند ، بيعت مسلمين با علّى بن ابيطالب عليه السّلام روز بيست و پنجم يا بيست و ششم ذيحجّه .
اروپا - در اينسال قسطنطين بن هرقل با صد كشتى قشون متوجّه قتال مسلمين شد ولى طوفان شديدى سفاين او را غرق كرده خود او نجات يافت و مراجعت كرد و در صقليه روميها او را در حمّام بكشتند ، بعضى اينواقعه را نسبت به سال سى و يكم دادهاند ، در اين صورت واقعه همان غزوهء صوارى است كه در سال سى و يكم ذكر شد ، برخى نيز در سال ديگر نوشتهاند ولى اصحّ روايات اينست كه در اينسال معويه والى شام كه مصمّم به تسخير قسطنطنيّه بود در سواحل ليسى « 1 » با سفاين جنگى قسطنطين تلاقى نموده جنگ سختى بحرى روى داد و معويه غلبه كرده و فتح نمود .
[ سنه 36 هجرى - سنه 656 مسيحى ]
آسيا - قبول كردن ابو موسى والى كوفه و اهل كوفه بيعت حضرت امير المؤمنين عليه السّلام را ، آمدن اشراف يمن به مدينه به تهنيت آنحضرت و قبول بيعت نمودن ، عزيمت علّى بن ابيطالب عليه السّلام بر عزل عمّاليكه از جانب عثمان بر سر عمل بودند ، و منع كردن مغيرة بن شعبه آنحضرت را از اينعمل ، به تخصيص از عزل معوية والى شام ، و تصديق كردن عبد اللّه بن عباس كلام مغيره را ، و اباى آنحضرت از قبول اين گفتار ، و در كار داشتن عاملين جور ، عزيمت عايشه پس از حجّ از مكّه به مدينه و استماع خبر قتل عثمان در نزديكى مدينه و مراجعت به مكّه بجهة تحريض و خونخواهى و انتقام از قاتلين عثمان ، منصوب شدن سهيل بن حنيف « 2 » به ولايت شام و
هامش
( 1 ) . ليسى شناخته نشد .
( 2 ) . ابن اثير : سهل بن حنيف .