زدن در منى كه اوّل سراپردهاى بود كه عثمان در منى زده بود و نماز را با تمام كردن كه به همين جهة شروع كردند به بعضى گفتگوها در حقّ اين خليفه ، و برخى اين فقره را نسبت به سال سىام دادهاند .
[ سنه 30 هجرى - سنه 650 مسيحى ]
آسيا - عزل وليد بن عقبه از كوفه ، و نصب سعيد بن عاص بن اميّه به جاى او ، گرفتن سعيد بن عاص گرگان را صلحا و تميشه را قتالا ، و در اين غزا حضرت امام حسن و امام حسين ( ع ) و ابن عباس و بعضى ديگر از معارف با او بودند . مقاتلهء حذيفة بن اليمان در باب الابواب به قصد معاونت عبد الرّحمن بن ربيعة ، ملاحظهء اختلاف در نسخ قرآن و امر كردن عثمان به استنساخ نسخ چندى از روى نسخهاى كه به خط اين خليفه در پيش حفصه دختر عمر بود ، و پس از استنساخ منتشر نمودن اين نسخهها و ناپديد كردن ان نسخهها كه با يكديگر اختلاف داشتند ، افتادن خاتم حضرت رسول ( ص ) در چاه أريس كه واقع در دو ميل از شهر مدينه بوده از دست عثمان و پيدا نشدن آن و ساختن خاتمى به شكل آن براى مهر كردن نامه كه آن نيز در مقتول شدن عثمان مفقود شد ، فرستادن معاوية اباذر را از شام به مدينه و خواهش كردن ابوذر از عثمان رفتن و اقامت كردن در ربذه را ، و قبول شدن اين خواهش ، وفات حاطب بن ابى بلتعه اللخمى ، وفات عمرو بن ابى سرح الفهرى ، فوت مسعود بن ربيع ، يا ابن ربيعة بن عمرو القارى « 1 » وفات عبد اللّه بن كعب بن عمرو الانصارى ، درگذشتن عبد اللّه بن مظعون برادر عثمان ، فوت دحيهء كلبى صحابى به قولى .
[ سنه 31 هجرى - سنه 651 مسيحى ]
آسيا - بعضى فتح ارمينيّه را به دست حبيب بن مسلمه در اينسال سى و يكم نوشتهاند ، هلاك شدن يزدجرد آخرين پادشاه عجم از سلسلهء ساسانى در مرو در خانهء شخص آسيابانى و دفن كردن يكى از رؤساى مذهبى نصارى او را و ساختن حظيره براى قبر او و منقرض شدن دولت عجم به هلاكت يزدجرد كه بيست سال سلطنت كرده بود ، چهار سال به آسايش ، و شانزده سال در زد و خورد با عساكر اسلام ، لشكر كشيدن عبد اللّه بن عامر به خراسان ، و فتوحات او در اينسفر صلحا و قهرا از اينقرار بود طبسين صلحا ، قهستان صلحا ، و باخرز و جوين از اعمال نيشابور ،
هامش
( 1 ) . در متن « ابن ربيعة بن عمر » به استناد الكامل ذيل وقايع سال 30 تصحيح شد .