عاص عبد اللّه بن سعد بن ابى سرح را به اطراف افريقيّه به امر خليفه سيّم ، و امداد كردن عمرو او را به عدهاى از قشون ، و اجازه يافتن عبد اللّه از عثمان به جهة جنگ با افريقيّه ، فرستادن خليفهء سيّم عبد اللّه بن عامر را به كابل ، حجّ كردن خليفهء سيّم به همراهى مسلمين ، مقاتلهء جيش اسلام با روميها و گرفتن قلاع بسيار از آنها به سردارى سلمان بن ربيعهء باهلى و فتح بيلقان و تفليس و شمكور و مصالحه كردن حكمران سكر « 1 » و پادشاه شيروان و ساير ملوك جبال و غيره با سلمان به دادن خراج .
افريقا - خلاف و نقض اهل اسكندريّه نسبت به خلافت اسلام و تدمير آنها .
[ سنه 26 هجرى - سنه 646 مسيحى ]
آسيا - افزودن و وسيع نمودن مسجد الحرام به امر عثمان و تجديد كردن ستونهاى حرم ، حجّ كردن خليفهء سيّم ، فتح اصطخرثانيا به دست عثمان بن ابى العاص ، جنگ معاوية بن ابى سفيان در قنسّرين ، وفات حفصه دختر عمر بن خطاب كه از زوجات حضرت رسول ( ص ) بود ، و بعضى وفات حفصه را در سنهء چهل و يك برخى در سال چهل و پنج نوشتهاند .
افريقا - مامور شدن عبد اللّه بن سعد بن ابى سرح از مصر به جنگ بعضى بلاد افريقيّه با معاونت عبد اللّه نافع بن عبد القيس و عبد اللّه بن نافع بن الحارث و غيرهما و مقاتله با جُرجير ملك افريقيّه كه از طرابلس تا طنجه در تحت فرمان او بود و به هرقل پادشاه رومية الصغرى خراج مىداد و فتح سبيطله از شهرهاى افريقيّه در نزديكى قيروان ، و كشته شدن جُرجير و مقتول شدن ابو ذؤيب هذلى شاعر درين جنگ ، فرستادن عثمان عبد اللّه بن نافع بن الحصين و عبد اللّه بن نافع بن عبد القيس را به محار به اندلس و فتح كردن ايشان اندلس را .
[ سنه 27 هجرى - سنه 647 مسيحى ]
آسيا - تفويض نمودن عثمان ايالت اندلس را به عبد اللّه بن نافع بن الحصين ، حجّ كردن عثمان .
هامش
( 1 ) . جائى بهنام سكر در آن نواحى شناخته نشد تنها در كامل ابن اثير آمده « و سار سلمان الى مجمع أرس . . . و صالحه صاحب سكر و غيرها على الأتاوة » .