ايلياء نشاند ، و خود معاودت به مدينه نمود . قرار دادن عمر فرايض ، مرسومات ، عطايا ، و نوشتن ديوان را براى تخلّف نشدن . واينست اول ديوان گذاشتن در اسلام ، فارغ شدن سعد بن ابى وقّاص از قادسيّه ، نوشتن عمر به سعد و امر كردن او را به رفتن مداين و مقاتله با عجم و گذاردن عيال و نسوان را به عتيق قادسيّه ، رفتن سعد به جانب مداين غربيّه دجله ، رسيدن مقدّمه سعد به سردارى زهرة بن الحوى التّميمى به برس و تلاقى با بصهبرا « 1 » بزرگ عجم ، انهزام عجم از برس و به قتل رسيدن بصهبرا و افتادن در نهر ، آمدن بسطام دهقان برس و مصالحه كردن و بستن جسر ، اخبار اجتماع عجم در بابل به زهره ، ورود سعد به برس ، رفتن زهره به بابل و اجتماع نخيرخان و مهران رازى ، و مقاتله شديد زهره با آنها و گريختن آنها به مداين و كشته شدن فرخان و فيومان ، نزول زهره ميانه دير ، « 2 » و كوثى ، مقاتله ديگر زهره در آنجا ، بقتل رسيدن شهريار سردار ديگر عجم ، ورود سعد به كوثى ، رفتن زهره به بهرشير ، از مداين غربيه ، آمدن شيرزاد دهقان ساباط و فرستادن وى نزد سعد و مصالحه وى و اجابت سعد ، تلاقى پوراندخت ، دختر كسرى با مسلمين و فرار از آنجا به مداين شرقى دجله - كشتن هاشم بن عتبه شيرمالوف كسرى را كه قرطه نام داشت ، ورود سعد به ظاهر بهرشير ، ديدن اعراب ايوان كسرى را از دور ، و تعجب آنها از آن بنا ، و تذكر آنها وعدههاى رسول اللّه ( ص ) را ، و وفاى به آنها ، حج گذاردن عمر در اين سنه ، وفات نوفل بن حارث بن عبد الطلب .
اروپا - بروز بعضى صنايع در مملكت فرانك و ترّقى كردن علوم ، بنا كردن كليساى سندنى به حوالى پاريس .
هامش
( 1 ) . طبرى : بصبهرى بن صلوبا .
( 2 ) . در صدر اسلام ديرهاى بسيارى بوده كه در جريان لشكركشىها و جنگها در جوار بسيارى از آنها حوادثى رخ داده كه مىتواند موضوع تحقيقى مبسوط و مفصل قرار گيرد . اما هيچ ديرى تنها ذكر نشده يعنى هر ديرى منسوب به كسى يا چيزى يا ناحيهاى يا واقعهاى بوده است مانند دير الجماجم ، دير سمعان دير حبيب و امثال آن . و اين دير نيز بدون ترديد بىمضاف و بىنسبت نيست . ناحيهء كوثى نيز در تاريخ اسلام شهرت زيادى دارد . يكى از سببهاى شهرت آن حديثى است از حضرت على كه در تعيين نژاد و اصل قبيلهء قريش اهميت دارد « سأل رجل عليّا ، اخبرنى عن اصلكم معاشر قريش فقال نحن من كوثى » « رجوع شود به معجم البلدان ذيل كوثى ) .