و آمدن ابو عبيدهء ثقفى و مسلمين به سوى آنها و مقاتلهء فئتين و شكست لشكر اسلام - شهادت ابو عبيده و برادر او حكم بن مسعود و هفت امير ديگر از مسلمين ، مجروح شدن مثنى بن حارثه ، هلاك چهار هزار نفر از مسلمين به قتل و غرق - كشته شدن ششهزار نفر از عجم ، و مخالفت با رستم فرّخزاد ، رجوع بهمن جاذويه به مداين - اين وقعهء قسّ النّاطف است ، يعنى جسر « 4 » گرفتن مثنى بن حارثه جابان و مردانشاه را و به قتل رساندن آنها نزديك الّيس فرات ، شنيدن عمر انهزام مسلمين و شهادت ابو عبيده و جمعى ديگر را ، فرستادن عمر جرير بن عبد اللّه بجلى را با طايفهء بجيله ، و عصمة بن عبد اللّه الضّبى را با جماعتى به امداد مثنى ، اجتماع سپاه عظيم نزد مثنى ، اطلّاع رستم فرّخزاد و فيروزان اينفقره را و فرستادن آنها مهران همدانى را به حيره ، تلاقى فئتين در بويب ، كنار فرات - مقاتلهء شديد و غلبهء مسلمين و به قتل رسيدن صد هزار نفر عجم و عقب كردن مسلمين آنها را تا طاق كسرى ، رفتن مثنى به سوق الخنافس ، و سوق البغداد ، در روز مبايعهء تجّار عجم ، و عرب قضاعه ، و تغلب و به قتل آوردن تمام اهل سوق و تاراج غنايم و اموال اين دو بازار ، حج نمودن عمر در اين سنه و امر نمودن به جميع عمّال خود كه هركهرا اسبى و سلاحى است در مدينه حاضر شوند ، اگر به مدينه نزديكاند ، و به عراق روند نزد مثنى ، اگر به عراق نزديكاند - در اين سنه قضاء ، با علّى بن ابيطالب عليه السّلام بوده . وفات ابى كبشه غلام حضرت رسول ( ص ) ، وفات ارقم بن ابى الارقم .
اروپا - محاربهء قشون قيصر با خالد
[ سنه 14 هجرى - سنه 635 مسيحى ]
آسيا - اجتماع مردم از اطراف در مدينه به حكم عمر ، بيرون رفتن عمر از مدينه بر سر آب ضرار و آنجا را معسكر نمودن براى فرستادن لشكر به عراق و مقاتلهء با عجم ، مشورت عمر با اصحاب حضرت رسول ( ص ) در امارت شخصى كاردان و قابل - اختيار نمودن عمر سعد بن ابى وقاص را به تصديق ديگران ، چون سعد عامل صدقات هوازن بود ، او را از آنجا خواست و حاضر شد و بعد از محاوره و نصايح او را بر سپاه
هامش
( 4 ) . در ترجمهء فتوح البلدان بلاذرى « نبرد قس الناطف ، و آن به نبرد پل ( يوم الجسر ) مشهور است .