منهزم شدند و بزرگ قرامطه صاحب خال با مدثّر ابن عمّ او و غلام رومى او فرار مىكردند كه دستگير شدند و آنها را در رقه نزد المكتفى آوردند المكتفى آنها را به بغداد آورده كشت و سر صاحب خال را در اطراف و جوانب بگردانيد . وفات قاسم بن عبد اللّه وزير خليفه . وفات ابو العبّاس احمد بن يحيى بن زيد المعروف به ثعلب ( تغلب ) پيشواى كوفيّين در نحو و لغت .
[ سنه 292 هجرى - سنه 904 مسيحى ]
آسيا - فرستادن المكتفى لشكرى به سردارى محمد بن سليمان به دمشق و استيلاى محمد بر دمشق و راندن به طرف مصر كه هارون بن خمارويه اين مملكت را در تصرّف داشت ، چون محمّد بن سليمان به مصر نزديك شد سركردههاى هارون بن خمارويه از او اعراض كرده به عساكر خليفه پيوستند و هارون با بقيّه لشكر خود به مقابلت و مقاتلت عساكر خليفه بيرون آمد و ميان او و محمد بن سليمان جنگها اتفاق افتاد ، آخر الامر در ميان جيش خمارويه خصومت افتاد و كار به جنگ كشيد هارون سوار شد كه فتنه را بخواباند يكى از مغربىها مزراقى به او زد و او را كشت ( مزراق نيزهء كوتاهست ) پس از كشته شدن هارون عمّ او شيبان به جاى او برخاست و از محمّد بن سليمان امان خواست ، محمد او را امان داد و شيبان نصف شبى گريخت و ديگر او را نيافتند و محمّد بن سليمان بر مصر استيلا يافت و بنوطولون را كه هفده هيجده نفر بودند بگرفت و اموال آنها را ضبط نمود و خود آنها را باخبر فتح مغلولا به بغداد فرستاد و اين در ماه صفر اين سال بود و سلطنت بنى طولون منقرض شد . عزل كردن خليفه ابو العشاير را از سرحدّات و نصب كردن رستم بن برد « 1 » و را به جاى او ، و جهة عزل ابو العشاير اين بود كه اندرونقس رومى مرعش و آن نواحى را غارت كرد « 2 » و اهالى سرحد متزلزل گرديدند ، زياد شدن آب دجله بحدّيكه خانههائيكه در عراق در كنار دجله بود خراب شد . يانقين « 3 » در بغداد در باب الطاق از جانب شرقى در رسته صفّارها كه هزار دكان پر از مال التجّاره بسوخت . طلوع ستارهء
هامش
( 1 ) . كامل : رستم بن بردوا .
( 2 ) . عبارت كامل اين است « و فيها أغار أندرونقس الرومى على مرعش و نواحيها » .
( 3 ) . عبارت كامل اين است : « و فيها وقع الحريق ببغداد بباب الطاق . . . » ذيل وقايع سال 303 و نيز جاهاى ديگر به جاى حريق « يانقين » آمده است .