سرما در حمص و بغداد در تابستان بطوريكه آب يخ بست . زياد شدن آب دجله به قدر پانزده ذراع .
وزيدن باد شديد در بصره كه بسيارى از نخلها را بركند و موضعى خسف شد كه شش هزار نفر را معدوم نمود .
اروپا - ( انگليس ) فوت پادشاه الفرد از طايفه ساكسن كه در سمت جنوب انگليس چند پشت سلطنت كردند ، و طايفهء دانوا در سمت شمال موسوم به نواحى آنگل سلطنت مىنمودند .
افريقا - وفات ابراهيم بن احمد بن محمّد بن ابراهيم اغلب حكمران افريقيّه و برقرار شدن پسرش عبد اللّه بن ابراهيم به جاى او و عبد اللّه عادل و نيكوسيرت بود .
[ سنه 290 هجرى - سنه 902 مسيحى ]
آسيا - ازدياد شوكت قرامطه و منهزم كردن لشكر طغج بن جفّ حكمران دمشق را و محاصره كردن دمشق و كشته شدن بزرگ قرامطه كه يحيى معروف به شيخ بود ، و رئيس شدن حسين برادر يحيى بر قرامطه كه خود را احمد ناميد ، و خالى در چهرهء خود پديدار كرده اظهار داشت كه اين آيت و علامت منست ، و چون جمعيّت او زياد شد اهل دمشق مبلغى به او دادند و با او صلح كردند او دست از دمشق كشيده به حمص رفت و غلبه بر حمص نمود و خطبه در منابر حمص به اسم او خواندند و او خود را مهدى امير المؤمنين ناميد ، و ابن عمّ خود عبد اللّه را وليعهد خود ساخت و او را المدّثر لقب داد و گفت اين همان مدثّريست كه در قرآن مذكور است ، بعد به حماة و معرّه و آن نواحى راند و اهالى راحتى اطفال و نسوان را كشت و به سلميّة رفت و اهل سلميّه را امان داد چون آنها تسليم شدند شمشير در آنها گذاشته كشت ، حتّى اطفال مكتبخانهها را ، همين كه شوكت قرمطى صاحب خال « 1 » زياد شد المكتفى از بغداد به رقه آمد و بسوق عساكر به جهة دفع او پرداخت ، وفات عبد اللّه بن احمد بن حنبل .
[ سنه 291 هجرى - سنه 903 مسيحى ]
آسيا - عساكر خليفه در دوازده ميلى حماة به بزرگ قرامطه و همراهان او تاخته قرامطه
هامش
( 1 ) . در كامل همهجا به جاى « صاحب خال » « صاحب الشامه » آمده است .