[ سنه 260 هجرى - سنه 873 مسيحى ]
آسيا - كشتن عرب منجور والى حمص را و برقرار كردن بكتمر را به جاى او . وفات مالك بن طوق التغلبى ( الثعلبى ) بانى رحبه در رحبه و چون منسوب به اوست اين رحبه را رحبهء مالك گويند ، ارتحال حضرت امام حسن عسكرى عليه السّلام ، وفات حسن بن صباح زعفرانى « 1 » از بغداديّين اصحاب شافعى ، وفات حسين بن اسحق طبيب عبادى كه كتب حكماى يونان را به عربى ترجمه كرده ، و كتاب اقليدس و بطليموس و مجسطى را نيز تعريب و تنقيح نموده ، و عبادى منسوب به عباد حيره است كه چند شعبه از چند قبيله مختلف مىباشند كه در حيره منزل نمودند و نصارى بودند ، تاختن يعقوب بن ليث بر طبرستان و محاربهء او با حسن بن زيد و انهزام حسن و داخل شدن او بر سارى و آمل و گرفتن خراج يك ساله را از آنها ، و رفتن در جبال طبرستان به تعاقب و طلب حسن ، و چون در اين هنگام چهل روز متوالى بر او باران بباريد به مرام خود نايل نگرديد . جماعتى انقراض طايفهء طاهرى و ابتداى صفّاريها را در اين سال نوشتهاند . شورش اهل موصل و بيرون كردن حاكم خود را . غلاء شديد در عموم بلاد اسلام .
اروپا - ( اسپانيول ) غلاء شديد در اندلس كه اين بليّه در افريقيّه و بلاد مغرب نيز عموم داشت و بعد از آن طاعون و وباء عظيمى بروز كرد و خلق كثيرى را بكشت .
[ سنه 261 هجرى - سنه 874 مسيحى ]
آسيا - ابتداى دولت سامانيها در ماوراء النهر كه نسب ايشان به بهرام چوبين مىرسد و از زمان مأمون در خراسان به جهة اكراميكه مأمون نسبت به ايشان نمود كار ايشان بالا گرفت ، و در اين سال نصر بن احمد بن اسد بن سامان برادر خود اسمعيل را والى بخارا كرد ، بعدها ميان دو برادر سعايت كردند و در سال دويست و هفتاد و پنج دو برادر با هم مقاتله نمودند و اسمعيل بر نصر ظفر يافت ، و چون نصر را نزد اسمعيل آوردند پياده شد و دست نصر را بوسيد و به محل حكمرانى خود معاودت داد و خود در بخارا بماند و چون اسمعيل مرد خيّرى بود و اهل علم را دوست مىداشت سلطنت در اولاد او امتدادى بهمرسانيد ، وفات حسن بن عبد الملك بن ابى الشوارب قاضى القضاة كه از اولاد عتاب بن اسيد بود
هامش
( 1 ) . كامل : ابو على الحسن بن محمد بن صبّاح الزعفرانى .