[ سنه 258 هجرى - سنه 871 مسيحى ]
آسيا - فرستادن المعتمد برادر خود الموفق ابو احمد را به جنگ زنج ، و كشته شدن مفلح كه با الموفق به جنگ زنج مامور بود ، و متفرّق شدن عساكر او ، و گرفتار شدن يحيى بن محمّد البحرانى سركرده صاحب زنج كه او را به سامرا بردند و بكشتند ، و صاحب زنج و اصحاب او از كشته شدن يحيى بسيار جزع كردند . بروز و با در رستاق دجله كه خلق كثيرى در بغداد و واسط و سامرا و غيرها هلاك شدند . در اين سال صداى عظيمى در صيمره مسموع و بعد از آن صدائى عظيمتر از صداى اوّلى كه اكثر شهر را خراب كرد و ديوارها افتاد و قريب بيست هزار نفر بمردند . وفات ياركوج تركى كه فوت او اسباب استقلال احمد بن طولون در مصر شد . جنگ عساكر موسى بن بغا و لشكر حسن بن زيد علوى و انهزام اصحاب حسن ، اسير شدن بسيارى از زنجها كه آنها را به سامرا آورده گردن زدند . وفات يحيى بن رازى واعظ « 1 » كه مرد عابد صالحى بود و بابا يزيد و غيره مصاحبت داشت .
[ سنه 259 هجرى - سنه 872 مسيحى ]
آسيا - استيلاى يعقوب صفّارى بر نيشابور و تملّك او اين ولايت را و انقراض آل طاهر در خراسان ، وفات محمد بن موسى بن شاكر يكى از سه برادرهائيكه بنى موسى مشهور منسوب به آنها مىباشند و اخوان ثلثه در تحصيل علوم قديمه خاصّه در هندسه همّتى عالى داشتند و در عهد مامون به امر مأمون دور كره ارض را به قانون علمى معيّن نمودند ، غلبهء زنج بر اهواز و مامور كردن المعتمد موسى بن بغا را به جنگ زنج و محاربههاى دستهجات عساكر او در محلهاى مختلف با اصحاب صاحب زنج ، غلبه كردن حسن بن زيد علوى بر قومس .
اروپا - ( اسپانيول ) متصرّف شدن محمّد بن عبد الرّحمن بعضى از بلاد اسپانيا را كه در تصرّف او نبود و عود عمرو بن عمروس به اطاعت محمّد بن عبد الرّحمن .
هامش
( 1 ) . كامل : يحيى بن معاذ الرازىّ .