[ سنه 252 هجرى - سنه 866 مسيحى ]
آسيا - خلافت المعتز باللّه بن متوكل سيزدهمين خليفهء عبّاسى كه بعد از خلع المستعين در چهارم محرّم در بغداد خطبه به اسم المعتز خواندند ، و از جميع اهل بغداد بيعت براى او گرفتند ، و المستعين را به واسط بردند ، و المعتز امر به قتل المستعين نمود ، و به احمد بن طولون نوشت كه كار او را تمام كند ، احمد از كشتن المستعين ابا نمود و او را به قاطول برد و او را به حاجب يعنى سعيد بن صالح تسليم كرد و سعيد او را زد تا مرد و سر او را براى المعتز فرستاد ، مدت خلافت المستعين تا روز خلع او سه سال و نه ماه و كسرى بود ، داخل شدن رمله در تبعيّت عيسى بن شيخ بن سليك « 1 » از اولاد جسّاس بن مرة بن ذهل بن شيبان كه در فتنهء عراق شيخ مذكور بر دمشق و اعمال آن غلبه كرده و اموالى را كه از شام براى خليفه مىبردند تصاحب نمود و كار او بالا گرفته بود ، وفات محمّد بن بشّار و محمّد بن المثنى الزّمن كه هردو بصرى و از مشايخ بخارى و مسلم بودند . شيوع فتنه و قحط و غلا در بغداد كه سبب آن جنگى بود كه ميان لشكر بغداد و اصحاب محمّد بن عبد اللّه بن طاهر به جهة اخذ جيره و مواجب درگرفت ، خلع كردن المعتز برادر خود المؤيّد را از ولايت عهد و مردن او در ماه رجب ، ولايت عبد العزيز بن ابى دلف العجلى در جبل از جانب وصيف ، تاختن جستان حكمران ديلم به اتفاق عيسى بن احمد علوى و حسن بن احمد كوكبى به مرز رى ، و قتل و غارت اين ولايت ، و گريختن عبد اللّه بن عزيز « 2 » حاكم رى و مصالحه كردن اهل رى با آنها به دادن دو هزار هزار درهم كه آنها بازگشتند و ابن عزيز « 3 » به رى مراجعت كرد .
[ سنه 253 هجرى - سنه 867 مسيحى ]
آسيا - عساكر المعتز جيره و مقررّى چهار ماهه از وصيف خواستند جوابى نداد ، آنها طغيان كرده بر سر وصيف ريختند و او را بكشتند ، خليفه اعمال و مشاغل او را به عهدهء بغاء شرابى موكول نمود . وفات محمّد بن عبد اللّه بن طاهر بن الحسين و برقرار نمودن المعتز برادرش عبيد اللّه را به جاى او ، انتزاع نمودن عساكر خليفه كرج را از دست
هامش
( 1 ) . كامل : عيسى بن الشيخ بن السّليل . . .
( 2 و 3 ) . كامل : ابن عزير .