[ سنه 238 هجرى - سنه 852 مسيحى ]
آسيا - گرفتن زيرك تركى شهر تفليس را و آتش زدن شهر كه پنجاه هزار نفر بسوختند ، و اسحق بن اسمعيل بزرگ بنى اميّه كه به محاربهء زيرك اقدام نموده بود ، گرفتار شده به حكم بغاء كبير كشته شد ، وفات اسحق بن ابراهيم حنظلى معروف به راهويه ، از علماى بزرگ و فوت محمّد بن بكّار المحدّث .
اروپا - ( اسپانيول ) وفات عبد الرّحمن دويّم حكمران اندلس در ربيع الاخر و او مردى اديب و شاعر و بلند همّت بود و چهل و پنج پسر و چهل و يك دختر از عبد الرّحمن بماند و بعد از او به موجب ولايت عهد ، محمّد اوّل پسر او به جاى او برقرار گرديد ، مدّت حكمرانى عبد الرّحمن دويّم سى و يكسال و سه ماه بوده است ، در اين سال على بن ازياب سازنده معروف كه در خدمت خلفاى بغداد بود به تطميع عبد الرحمن به اسپانيول آمد ، طريقهء مالكى كه در اسپانيول رواج داشت در سلطنت محمّد اوّل مبدّل به طريقهء حنبلى شد ، ( رم ) لئون چهارم پاپ چون مىترسيد كه اعراب شهر رم را مفتوح سازند حصارى گرد يكى از محلّات كشيد و آن محلّه موسوم به شهر لئونيم شد .
افريقا - جمعى كثير از روميها بغتة به مصر ورود نموده بناى حرق و نهب و اسر را گذاشتند و تقريبا ششصد نفر زن اسير كرده و در سفاين خود جا داده از راه دريا بازگشتند .
[ سنه 239 هجرى - سنه 853 مسيحى ]
آسيا - امر كردن متوكّل به خراب نمودن كليساهائيكه در بلاد اسلام ساخته بودند و پوشيدن اهل ذمّه بر روى قبا دودراعهء عسلى و نهى كردن آنها را از سوارى اسب و يابو ، وفات محمّد بن غيلان مروزى از مشايخ بخارى و مسلم .
اروپا - نزول عساكر اسلام در حوالى قسطنطنيه .
[ سنه 240 هجرى - سنه 854 مسيحى ]
آسيا - شوريدن اهل حمص بر عامل خود ابو المغيث موسى بن ابراهيم الرافعى كه او را و