[ سنه 183 هجرى - سنه 799 مسيحى ]
آسيا استيلاء خزر بر بلاد گنجه و شيروان غيرها و اسير كردن صد هزار نفر از اهالى اين بلاد از مسلمين و غيرهم و دادن رشيد ولايت ارمينيّه را به اضافه آذربايجان به يزيد بن مرثد « 1 » كه او و خزيمة بن خازم به اين نواحى آمده به دفع اين فساد پرداختند ، و حصار باب الابواب را محكم كردند و خزر را بيرون نمودند ، ارتحال حضرت امام همام موسى بن جعفر الكاظم عليه السّلام در حبس هارون كه عمر مباركش پنجاه و چهار سال بود و داستان سپردن هارون آن حضرت را به سندى بن شاهك و حبس آن بزرگوار و مسموم شدن آن امام مظلوم بامر هارون مشهور است ، وفات موسى بن عيسى بن موسى بن محمّد بن على بن عبد اللّه بن عبّاس ، وفات محمّد بن صبيح ابو العباس المذكر معروف به اين سماك واعظ ، وفات يونس بن حبيب نحوى مشهور كه زياده از صد سال عمر داشت .
اروپا - ( فرانك ) مجادلهء عساكر شارلمن با اعرابيكه جزاير بالهآر واقعه در درياى مديترانه را متصرّف بودند .
[ سنه 184 هجرى - سنه 800 مسيحى ]
آسيا - دادن هارون ولايت يمن و مكّه را به حماد بربرى ، و ولايت سند را به داود بن يزيد بن مرثد بن حاتم المهلبى « 2 » و ولايت حبل را به يحيى الحرشى ، و ولايت طبرستان را به مهرويه رازى ، و حكومت موصل و اعمال آن در اين سال با يزيد بن مرثد بن زائدة الشيبانى « 3 » بود ، وفات عبد اللّه بن عبد العزيز بن عمر بن خطّاب كه او را عابد مىگفتند .
اروپا - ( فرانك ) سفراى شارلمن كه به سمت فلسطين رفته بودند با هارون الرشيد ملاقات كرده علمى را كه در بيت المقدس بود و كليدهاى محل رفع عيسى ( ع ) معروف به مقبرهء عيسى و يكدستگاه ساعت زنگدار از طرف خليفه بطور هديه نزدش شارلمن آوردند ، لئون سيّم پاپ رم تاج اگوست قيصر معروف رومية الكبرى به شارلمن هديه داد .
هامش
( 1 ) . كامل : يزيد بن مزيد .
( 2 ) . كامل : داود بن يزيد حاتم المهلّبى .
( 3 ) . كامل : يزيد بن مزيد بن زائدة الشيبانى .